નવી દિલ્હી : દેશના લાખો પેન્શનરો જે લાંબા સમયથી લઘુત્તમ માસિક પેન્શનમાં વધારાની માંગ કરી રહ્યા હતા, તેમના માટે આશાનું કિરણ જાગ્યું છે. શ્રમ, કાપડ અને કૌશલ્ય વિકાસ અંગેની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ મંગળવારે લોકસભામાં રજૂ કરેલા અહેવાલમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે હાલનું ₹1,000 નું લઘુત્તમ પેન્શન 'અપૂરતું' છે અને તેને વધુ 'વાસ્તવિક અને ગૌરવપૂર્ણ' સ્તરે લઈ જવાની તાત્કાલિક જરૂર છે.
₹7,500 ની માંગ અને જંતર-મંતર પર વિરોધ
કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS-95) હેઠળ આવતા પેન્શનરોએ તાજેતરમાં જ 9 માર્ચથી જંતર-મંતર ખાતે ત્રણ દિવસીય વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેમની મુખ્ય માંગ છે કે લઘુત્તમ પેન્શન વધારીને ₹7,500 કરવામાં આવે. સંસદીય સમિતિએ આ માંગણીઓની નોંધ લેતા શ્રમ મંત્રાલયને કહ્યું છે કે જીવનનિર્વાહના વધતા ખર્ચ અને આરોગ્ય સંભાળની જરૂરિયાતોને જોતા ₹1,000 માં મહિનો કાઢવો અશક્ય છે.
ગિગ અને કોન્ટ્રાક્ટ કામદારો માટે મોટી રાહત
સમિતિએ માત્ર પેન્શનરો જ નહીં, પણ આધુનિક યુગના 'ગિગ વર્કર્સ' (જેમ કે ડિલિવરી બોય્ઝ અને પ્લેટફોર્મ કામદારો) માટે પણ મહત્વની ભલામણો કરી છે. ઇ-શ્રમ પોર્ટલ પર તેમની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવી અને તેમને વીમા તથા અકસ્માત કવરેજ જેવા સામાજિક સુરક્ષા લાભો આપવા માટે સમિતિએ આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, નિયમિત કર્મચારીઓ જેવી જ ફરજ બજાવતા કોન્ટ્રાક્ટ કામદારોને પણ સમયસર PF અને ESI નો લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા જણાવાયું છે.
ખાણ કામદારોની સુરક્ષા અને નવા શ્રમ કોડ
સમિતિએ મંત્રાલયને વિનંતી કરી છે કે ગેરકાયદેસર ખાણકામ સામે કડક પગલાં લેવામાં આવે અને નોંધાયેલ તથા બિનનોંધાયેલ તમામ ખાણોનો વ્યાપક ડેટાબેઝ તૈયાર કરવામાં આવે જેથી કામદારોની સલામતી જળવાઈ રહે. સાથે જ, શ્રમ સંહિતાના અમલીકરણ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે યોગ્ય સંકલન સાધવા માટે એક 'કાયમી સંકલન બોર્ડ' બનાવવાનું સૂચન પણ કરવામાં આવ્યું છે.
બજેટ સહાય વધારવા પર ભાર
હાલમાં સરકાર EPS-95 યોજના માટે 1.16 ટકાનું યોગદાન આપે છે, પરંતુ સમિતિનું માનવું છે કે પેન્શનરોને વાજબી રકમ ચૂકવવા માટે સરકારે પોતાની બજેટરી સહાયમાં વધારો કરવો પડશે. આ ફેરફારથી લાખો નિવૃત્ત કામદારોને આર્થિક સ્થિરતા અને સામાજિક સુરક્ષા મળી શકશે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે સંસદીય સમિતિની આ ભલામણો પર સરકાર આગામી બજેટમાં કેવો નિર્ણય લે છે અને પેન્શનરોની ₹7,500 ની માંગણી ક્યાં સુધી સંતોષાય છે.