નવી દિલ્હી : ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાન્તે ફેમિલી કોર્ટની કામગીરીમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવવા માટે એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ સૂચન કર્યું છે. દિલ્હીના રોહિણીમાં ફેમિલી કોર્ટના શિલાન્યાસ સમારોહ દરમિયાન તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ફેમિલી કોર્ટમાં આવતા બાળકોના મનમાંથી માનસિક ભય દૂર કરવો એ આપણી સૌથી મોટી જવાબદારી છે. આ માટે તેમણે ન્યાયાધીશો, વકીલો અને પોલીસ અધિકારીઓને કોર્ટમાં પારંપરિક યુનિફોર્મ કે કાળા ઝભ્ભા ન પહેરવા વિનંતી કરી છે.
બાળકોના મનમાં ડર પેદા કરે છે યુનિફોર્મ
CJI સૂર્યકાન્તે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે જ્યારે આપણે ફેમિલી કોર્ટ માટે નવો ખ્યાલ વિકસાવી રહ્યા છીએ, ત્યારે શું ત્યાંના કાળા ઝભ્ભા અને પોલીસ ગણવેશ બાળકોના મનમાં ભય પેદા નહીં કરે? તેમણે સૂચવ્યું કે, "પ્રિસાઇડિંગ અધિકારીઓ અને બારના સભ્યો (વકીલો) કોર્ટના પોશાકમાં ન બેસે અને પોલીસ અધિકારીઓ પણ ગણવેશમાં ન આવે. આ સમગ્ર વાતાવરણ બાળકોના મનમાં ભય પેદા કરે છે, જે સિસ્ટમમાં સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે."
સંબંધોને સુધારવાનું પ્લેટફોર્મ
મુખ્ય ન્યાયાધીશે ફેમિલી કોર્ટના ઉદ્દેશ્યને સ્પષ્ટ કરતા ચાર મહત્વના મુદ્દાઓ રજૂ કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે ફેમિલી કોર્ટ એ અન્ય સિવિલ કોર્ટ જેવી નથી, જ્યાં મિલકત કે નાણાકીય વિવાદો લડાય છે. આ કોર્ટનો મુખ્ય હેતુ માનવ સંબંધોને સુધારવા અને તેને સાજા કરવાનો છે. તેમણે એવું પણ સૂચન કર્યું કે ફેમિલી કોર્ટને 'ફેમિલી રિઝોલ્યુશન સેન્ટર' (પરિવાર સમાધાન કેન્દ્ર) તરીકે ઓળખવામાં આવે તો તે વધુ સકારાત્મક અસર ઊભી કરી શકે છે.
ભાવનાત્મક પાસાઓ પર ભાર
અન્ય અદાલતોથી વિપરીત, ફેમિલી કોર્ટમાં વિવાદો પરિવારોની અંદરથી ઉદ્ભવે છે, જેના ભાવનાત્મક, સામાજિક અને આર્થિક પરિણામો અત્યંત ઊંડા હોય છે. આ કાર્યક્રમમાં સુપ્રીમ કોર્ટના અન્ય ન્યાયાધીશો અને દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા પણ હાજર રહ્યા હતા. જસ્ટિસ મનમોહને આ પ્રસંગે દિલ્હીની અદાલતોમાં બજેટ, સ્ટાફ અને જગ્યાના અભાવ જેવા પડકારોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
CJIની આ પહેલ જો અમલમાં આવશે, તો તે ન્યાયતંત્રમાં માત્ર પોશાક જ નહીં પરંતુ ન્યાય આપવાની પદ્ધતિમાં પણ એક મોટી માનવીય સંવેદના લાવશે.