નવી દિલ્‍હી તા.૧૮: થોડા મહિના પહેલા, સોના અને ચાંદી ચર્ચામાં હતા. નાના કે મોટા દરેક રોકાણકાર સોના અને ચાંદી ખરીદવાની વાત કરી રહ્યા હતા. મોટાભાગના, કોમોડિટી નિષ્‍ણાતો હોય કે ન હોય, ડિજિટલ રીતે સોનું અને ચાંદી ખરીદવાની સલાહ આપી રહ્યા હતા. પરિણામે, ઘણા રોકાણકારોએ સ્‍ટોક્‍સ અથવા ફિક્‍સ્‍ડ ડિપોઝિટમાં તેમના રોકાણો પાછા ખેંચી લીધા અને ગોલ્‍ડ-સિલ્‍વર ETF ખરીદ્યા.

જો તેઓ હજુ પણ જાન્‍યુઆરીમાં ખરીદેલા સોના અને ચાંદીના ચ્‍વ્‍જ્‍ ધરાવે છે, તો તેઓ હવે ફસાઈ ગયા છે. કારણ કે આ ETF માં જાન્‍યુઆરીથી નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. તેઓ અત્‍યાર સુધીમાં ૪૦% સુધી ગુમાવી ચૂક્‍યા છે. ઈરાન-યુએસ યુદ્ધ પછી રોકાણકારોએ ઉછાળાની અપેક્ષા રાખી હતી, પરંતુ તેનાથી વિપરીત બન્‍યું છે, અને આ ધાતુઓના ETF માં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે કોઈપણ યુદ્ધ રોકાણકારોને સુરક્ષિત સંપત્તિ તરફ આકર્ષે છે, પરંતુ ઈરાન-યુએસ યુદ્ધને કારણે સુરક્ષિત સંપત્તિ, એટલે કે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વધારો થયો છે. પરિણામે, સોના-ચાંદીના ચ્‍વ્‍જ્‍ માં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે સોના અને ચાંદીમાં ઘટાડો ડોલરના મજબૂત થવાને કારણે છે.

હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે. બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ તેલ હાલમાં પ્રતિ બેરલ ઼૧૦૦ થી ઉપર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. આનાથી વૈશ્વિક ફુગાવાનો ખતરો વધ્‍યો છે. રોકાણકારો ડોલરને વધુને વધુ સુરક્ષિત સ્‍વર્ગ માની રહ્યા છે, જેના કારણે ડોલરમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.

મજબૂત ડોલર અને ફુગાવો યુદ્ધ વચ્‍ચે પણ સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વધારો અટકાવી રહ્યા છે. ફેડરલ રિઝર્વ બેંક તરફથી દર ઘટાડાની પણ કોઈ અપેક્ષા નથી, જે સોના અને ચાંદીના ભાવ પર પ્રતિકૂળ અસર કરે છે. પરિણામે, સોના અને ચાંદીની ચમક ઓછી થઈ રહી છે.

ત્રીજું મુખ્‍ય કારણ એ છે કે સોના અને ચાંદીના ETF માં વધારો અટકી જવાથી અને તેના પરિણામે વેચવાલી થવાથી, રોકાણકારો આ સંપત્તિઓમાંથી બહાર નીકળી રહ્યા છે. પરિણામે, સોના અને ચાંદીના ETF માં ડિસ્‍કાઉન્‍ટ મળી રહ્યા છે.

નિષ્‍ણાતોના મંતવ્‍યોનો સારાંશ આપતાં, એવું લાગે છે કે જો યુએસ અર્થતંત્ર મંદીના ભયનો સામનો કરે છે, તો સોના અને ચાંદીના ભાવ આજે નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે, જે સંભવિત રીતે ગોલ્‍ડ-સિલ્‍વર ETF ના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે. જો કે, જો યુએસ અર્થતંત્ર મજબૂત બને છે, તો સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો પણ આ ETF માં ઘટાડો તરફ દોરી જશે.

કોમોડિટી નિષ્‍ણાતો એવું પણ માને છે કે ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જે એક નોંધપાત્ર સુધારો હોઈ શકે છે. કેટલાક નિષ્‍ણાતો એમ પણ કહી રહ્યા છે કે આ વર્ષે સોના અને ચાંદી ૧૫ થી ૨૦ ટકાનું વળતર આપી શકે છે.

નિપ્‍પોન ઇન્‍ડિયા સિલ્‍વર ETF ૨૯ જાન્‍યુઆરીએ રૂા.૩૬૦ પર હતો, જ્‍યાંથી તે રૂા.૨૩૫ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે, લગભગ ૪૦ ટકા નીચે. નિપ્‍પોન ઇન્‍ડિયા ગોલ્‍ડ ETF રૂા.૧૨૭ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે, જે ૨૯ જાન્‍યુઆરીના રોજ તેના રેકોર્ડ ઊંચા રૂા.૧૪૮ થી ૧૫% નીચે છે. એ જ રીતે, ટાટા સિલ્‍વર ETF ૩૨%, ICICI સિલ્‍વર ETF લગભગ ૩૫%, અને ટાટા ગોલ્‍ડ ETF અને ICICI ગોલ્‍ડ ETF ૧૫% ઘટ્‍યા છે.

MCX પર, ચાંદી પ્રતિ કિલોગ્રામ રૂા.૪.૨૦ લાખની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે, જ્‍યારે સોનાની કિમત હવે પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂા.૧.૯૩ લાખ છે. ૧૮ માર્ચે, ચાંદીનો ભાવ રૂા.૨.૫૨ લાખ અને સોનાનો ભાવ રૂા.૧.૫૫ લાખ હતો. પરિણામે, ચાંદી રૂા.૧.૬૮ લાખ અને સોનાનો ભાવ રૂા.૩૮,૦૦૦ સસ્‍તો થયો છે.(૩૮.૪૩)