ગાઝિયાબાદ | તા.20: એક સમય હતો જ્યારે સવારની શરૂઆત ચકલીઓના મધુર કલરવથી થતી હતી, પણ આજે શહેરીકરણના શોરબકોરમાં આ અવાજ ક્યાંક દબાઈ ગયો છે. ગાઝિયાબાદ સહિતના શહેરી વિસ્તારોમાં ચકલીઓની સંખ્યામાં 70 થી 80 ટકા જેટલો જંગી ઘટાડો નોંધાયો છે. ઝડપથી કપાતા વૃક્ષો, આધુનિક કાચના મકાનો અને વધતા પ્રદૂષણને કારણે આપણી આ નાનકડી મિત્ર પાસે હવે માળો બાંધવા માટે સુરક્ષિત જગ્યા બચી નથી.

રેડિયેશન અને કેમિકલનો કાળો કેર

નિષ્ણાતોના મતે, ચકલીઓના ગાયબ થવા પાછળ માત્ર ખોરાકની અછત જવાબદાર નથી. મોબાઇલ ટાવરમાંથી નીકળતું ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક કિરણોત્સર્ગ (Radiation) પક્ષીઓના ઇંડા અને તેમની પ્રજનન ક્ષમતાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ખેતીમાં વપરાતા જંતુનાશકો અને લેન્ડફિલ્સમાંથી નીકળતા ઝેરી રાસાયણિક કચરાએ આ પક્ષીઓના અસ્તિત્વ સામે મોટું જોખમ ઊભું કર્યું છે. પ્લાસ્ટિકનો કચરો પણ ચકલીઓ માટે જીવલેણ સાબિત થઈ રહ્યો છે.

બચાવવા માટેના સરળ ઉપાયો

પર્યાવરણવિદ ડૉ. જીતેન્દ્ર નાગર જણાવે છે કે જો આપણે થોડો પ્રયત્ન કરીએ તો આ પક્ષીને ફરી પાછું લાવી શકીએ છીએ. લોકોએ પોતાના ઘરની છત કે બાલ્કનીમાં અનાજ અને પાણીના કુંડા રાખવા જોઈએ. જો ચકલી ઘરે માળો બનાવે, તો તેને દૂર ન કરવો જોઈએ. લાકડાના કૃત્રિમ માળાઓ બનાવીને લટકાવવાથી તેમને રહેવા માટે સુરક્ષિત આશરો મળી શકે છે. ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓએ આ બાબતે જાગૃતિ ફેલાવી પોતાના પરિવારને પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ.

તમારા આંગણામાં દેખાઈ શકે છે આ 6 પ્રજાતિઓ

ગાઝિયાબાદના સબ-ડિવિઝનલ ફોરેસ્ટ ઓફિસર ડૉ. સલોની મલિકના જણાવ્યા મુજબ, શહેરોમાં મુખ્યત્વે છ પ્રકારની ચકલીઓ જોવા મળે છે, જેમાં હાઉસ સ્પેરો, સ્પેનિશ સ્પેરો અને ટી સ્પેરોનો સમાવેશ થાય છે. ચકલીનું આયુષ્ય માંડ બે વર્ષનું હોય છે અને તે એકસાથે 5 થી 6 ઇંડા મૂકે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, તિહાર અને મંડોલી જેલના કેદીઓ પણ હવે ફેક્ટરીમાં માળાઓ બનાવીને ચકલીઓને નવું જીવન આપવાના અભિયાનમાં જોડાયા છે.