નવી દિલ્‍હી,તા.૨૧: કેન્‍દ્ર સરકારે આજે માઇક્રોફાઇનાન્‍સ સંસ્‍થાઓ (MFIs) માટે રૂ.૨૦,૦૦૦ કરોડની ક્રેડિટ ગેરંટી યોજના શરૂ કરી. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્‍ય MFI ક્ષેત્રમાં પ્રવાહિતાની મર્યાદાઓને દૂર કરવાનો અને ક્રેડિટ ફલો વધારવાનો છે. આ યોજના ૨૦ માર્ચથી ૩૦ જૂન, ૨૦૨૬ સુધી અથવા કુલ ગેરંટી કવરેજ રૂ.૨૦,૦૦૦ કરોડની મર્યાદા સુધી પહોંચે ત્‍યાં સુધી સક્રિય રહેશે (જે પણ પહેલા હોય).

આ યોજનાનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ સભ્‍ય ધિરાણ સંસ્‍થાઓ, ખાસ કરીને વાણિજ્‍યિક બેંકો અને ભારતીય નાણાકીય સંસ્‍થાઓને, પ્‍જ્‍ત્‍ત ને લોન માટે ગેરંટી કવરેજ પૂરું પાડવાનો છે. આ ભંડોળ ફક્‍ત નવી લોન માટે છે અને તેનો ઉપયોગ હાલની લોન ચૂકવવા માટે કરી શકાતો નથી. ગેરંટી નાની માઇક્રોફાઇનાન્‍સ સંસ્‍થાઓને લાભ આપવા માટે રચાયેલ છે, જે ઘણીવાર બેંક લોન મેળવવામાં નોંધપાત્ર અવરોધોનો સામનો કરે છે.

નેશનલ ક્રેડિટ ગેરંટી ટ્રસ્‍ટી કંપની, MFI ના કદના આધારે, મુદ્દલ અને વ્‍યાજ (ડિફોલ્‍ટ રકમ) બંનેને આવરી લેશે. આ ગેરંટી રૂ.૫૦૦ કરોડથી ઓછી સંપત્તિ અંડર મેનેજમેન્‍ટ (AUM) ધરાવતી નાની માઇક્રોફાઇનાન્‍સ સંસ્‍થાઓ માટે ૮૦% ગેરંટી કવરેજ પૂરું પાડે છે. તેવી જ રીતે, રૂ.૫૦૦ કરોડથી રૂ.૨,૦૦૦ કરોડની સંપત્તિ ધરાવતી મધ્‍યમ કદની MFI માટે ૭૫% ગેરંટી કવરેજ પૂરું પાડવામાં આવે છે, અને રૂ.૨,૦૦૦ કરોડ કે તેથી વધુ AUM ધરાવતી મોટી MFI માટે ૭૦% ગેરંટી કવરેજ પૂરું પાડવામાં આવે છે.

માઈક્રોફાઇનાન્‍સ ક્ષેત્ર માટે સ્‍વ-નિયમનકારી સંસ્‍થા, MFIN, આશા રાખે છે કે આ યોજના ધિરાણકર્તાનો વિશ્વાસ પુનઃસ્‍થાપિત કરીને અને બેંક ક્રેડિટ સુલભ બનાવીને ક્રેડિટ ફલોમાં સુધારો કરશે, ખાસ કરીને નાના અને મધ્‍યમ કદના MFI માટે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ ના ચોથા ક્‍વાર્ટર અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના ત્રીજા ક્‍વાર્ટર વચ્‍ચે MFI ને બેંક ક્રેડિટમાં આશરે ૭૦% ઘટાડો થયો છે.

સુધારેલ પોર્ટફોલિયો ગુણવત્તા હોવા છતાં, ક્ષેત્ર પ્રવાહિતાના સંકટથી પ્રભાવિત રહે છે. MFINનો અંદાજ છે કે આશરે ૫ મિલિયન ઉધાર લેનારાઓએ ઔપચારિક ધિરાણની ઍક્‍સેસ ગુમાવી દીધી છે, જે ભંડોળના પ્રવાહને પુનઃસ્‍થાપિત કરવાની તાત્‍કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.

સરકાર દ્વારા સમર્થિત આ સુરક્ષા ગેરંટીના લાભો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ ઉધાર લેનારાઓ સુધી પહોંચે તે સુનિﾍતિ કરવા માટે કડક વ્‍યાજ દર મર્યાદા અને ફરજિયાત ફાળવણી નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્‍યા છે. બેંકો દ્વારા MFIs ને મંજૂર કરાયેલ લોન પર વ્‍યાજ દરની ઉપલી મર્યાદા બાહ્ય બેન્‍ચમાર્ક ધિરાણ દર અથવા ૧-વર્ષના પ્‍ઘ્‍ન્‍ય્‍ પર સેટ કરવામાં આવી છે, વત્તા વાર્ષિક વધારાના ૨%.

MFIs એ આ લાભો પસાર કરવા માટે વધુમાં ખાતરી કરવી જરૂરી છે કે નાના ઉધાર લેનારાઓને તેમના ધિરાણ દરો છેલ્‍લા ૬ મહિનાના તેમના સરેરાશ ધિરાણ દર કરતા ઓછામાં ઓછા ૧% ઓછા છે. સભ્‍ય ધિરાણ સંસ્‍થાઓએ એ પણ ખાતરી કરવી જરૂરી છે કે યોજના હેઠળ તેમની કુલ લોનના ઓછામાં ઓછા ૫% નાના MFIs અને ૧૦% મધ્‍યમ કદના MFIs ને મંજૂર કરવામાં આવે.

માર્ગદર્શિકા જવાબદારી અને નવી સંપત્તિ નિર્માણ પર પણ ભાર મૂકે છે. MFIs એ વિતરણના ત્રણ મહિનાની અંદર નવી લોન સંપત્તિઓ માટે નાણાકીય સહાયનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ અને યોજના હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવતી લોન સુવિધાઓ માટે એક અલગ ખાતું જાળવવું જોઈએ.