નવી દિલ્હી તા.૨૧ઃ વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલના આસમાને પહોંચેલા ભાવ અને પુરવઠાની તીવ્ર અછતને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાએ ઈરાની તેલ પરના પ્રતિબંધોમાં ૩૦ દિવસની હંગામી છૂટછાટ આપી છે. યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે શુક્રવારે આ માહિતી આપી. છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં આ ત્રીજી વખત છે જ્યારે અમેરિકાએ તેલ પ્રતિબંધો હળવા કર્યા છે. અગાઉ, રશિયન તેલ પર પણ આવી જ રાહત આપવામાં આવી હતી.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે યુએસ ટ્રેઝરી વિભાગની વેબસાઇટ પર ૨૦ માર્ચથી ૧૯ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ વચ્ચે જહાજોમાં લોડ થયેલ ઈરાની ક્રૂડ ઓઇલ અને અન્ય પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વેચાણને મંજૂરી આપતો સામાન્ય લાઇસન્સ જારી કર્યો છે.

ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધ વચ્ચે, વૈશ્વિક સ્તરે તેલ સંકટ યથાવત છે પરિણામે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે. જોકે, પાછળથી યુએસ વહીવટીતંત્રના વલણમાં નરમાઈને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. હવે તેલ સંકટ વચ્ચેયુએસએ બીજો આશ્ચર્યજનક નિર્ણય લીધો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સમુદ્રમાં ફસાયેલા ઈરાની તેલ જહાજોના વેચાણને અસ્થાયી રૃપે અધિકૃત કરી દીધું છે. આ પગલા પાછળ યુએસનો ધ્યેય વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં સ્થિરતા જાળવવાનો છે. યુએસના આ પગલાથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નરમાઈ આવવાની અપેક્ષા છે.

યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે X પર છૂટની જાહેરાત કરી. X પરની એક પોસ્ટમાં, સ્કોટ બેસન્ટે જણાવ્યું હતું કે, ટ્રેઝરી વિભાગ સમુદ્રમાં ફસાયેલા ઈરાની તેલના વેચાણ માટે ટૂંકા ગાળાની અધિકૃતતા જારી કરી રહ્યું છે. તેમણે તેને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વ્યૂહરચનાનો ભાગ ગણાવ્યો, તેને ૅઓપરેશન એપિક ફયુરીૅ ગણાવ્યું. આ કામગીરી હેઠળ, યુએસ ઈરાન સામે આર્થિક અને લશ્કરી દબાણ વધારી રહ્યું છે, જેને વૈશ્વિક આતંકવાદી માનવામાં આવે છે. શનિવારે સવારે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ડોલર ૧૧૨.૨ પ્રતિ બેરલ અને WTI ક્રૂડ ડોલર ૯૮.૨૩ પ્રતિ બેરલ જોવા મળ્યું

બેસન્ટે એમ પણ કહ્યું કે ચીન સસ્તા ભાવે ઈરાની તેલનો સંગ્રહ કરી રહ્યું છે. હવે, બજારમાં ફસાયેલા તેલને મુકત કરવાથી ૧૪૦ મિલિયન બેરલ ઉપલબ્ધ થશે, જે વૈશ્વિક પુરવઠાના ૧૦-૧૪ દિવસની સમકક્ષ છે. હળવા સ્વરમાં, તેમણે કહ્યું, અમે ભાવ ઘટાડવા માટે તેહરાન સામે ઈરાની બેરલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છીએ. આ પગલું ઈરાનના વિક્ષેપનો સામનો કરવા માટે છે, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઉર્જા માળખા પર હુમલો કરી રહ્યું છે.

યુએસ અધિકૃતતાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ફકત સમુદ્રમાં પહેલાથી જ પરિવહનમાં રહેલા તેલનું જ વેચાણ કરી શકાશે. કોઈ નવું ઉત્પાદન અથવા ખરીદીની મંજૂરી નથી. ઈરાન આમાંથી થતી આવકનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં કારણ કે યુએસ તેનું મહત્તમ દબાણ અભિયાન ચાલુ રાખે છે અને ઈરાનને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થાથી અલગ કરે છે.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અત્યાર સુધીમાં બજારમાં ૪૪૦ મિલિયન બેરલ વધારાનું તેલ લાવ્યું છે. અમેરિકામાં તેલ અને ગેસનું ઉત્પાદન રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. બેસન્ટે જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પની ઊર્જા-તરફી નીતિઓ અમેરિકાની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવી રહી છે અને ઇંધણના ભાવ ઘટાડી રહી છે. કોઈપણ ટૂંકા ગાળાના વિક્ષેપ લાંબા ગાળે અમેરિકનો માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે.

આ નિર્ણય મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ અને યુદ્ધમાં વધારો થવાના સમયે આવ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનના પ્રભાવને કારણે તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ડોલર ૧૦૦ થી ઉપર પહોંચી ગયા છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલી લશ્કરી કાર્યવાહી બાદ, ઘણા ઈરાની લશ્કરી થાણાઓનો નાશ કરવામાં આવ્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર કહે છે કે આ પગલું બજાર સ્થિરતા અને ઈરાન પર દબાણ જાળવી રાખશે