નવી દિલ્હી તા.૨૧: ભારતમાં વજન ઘટાડવા માટે વેગોવી, મોન્જારો અને ઓઝેમ્પિક જેવી દવાઓનો ઉપયોગ થતો હતો. આ ડાયાબિટીસ મેનેજમેન્ટ દવાઓનો માસિક ખર્ચ સરેરાશ વ્યકિતની પહોંચની બહાર હતો, પરંતુ હવે, ૨૧ માર્ચથી, આ દવાઓ સસ્તી થઈ રહી છે. વિશ્વ વિખ્યાત વજન ઘટાડવાની દવા સેમાગ્લુટાઇડની પેટન્ટ ૨૦ માર્ચે સમાપ્ત થઈ રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે પેટન્ટ સમાપ્ત થયા પછી, ભારતની અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ દવાના જેનરિક વર્ઝન લોન્ચ કરી શકશે, જે અગાઉ પસંદગીની વિદેશી કંપનીઓ દ્વારા નિયંત્રિત હતી. પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, કિમતો ૭૦ ટકા સુધી ઘટી શકે છે.

હાલમાં, ભારતમાં આ વજન ઘટાડવાના ઇન્જેકશનનો માસિક ખર્ચ ૯,૦૦૦ થી ૨૮,૦૦૦ રૃપિયા સુધીનો છે. જોકે, ૨૧ માર્ચથી શરૃ થતી પેટન્ટ કિલફ (પેટન્ટ સમાપ્તિ) પછી, આ કિમતો ૩૦ કે ૫૦ ટકા નહીં, પરંતુ ૭૦ ટકા ઘટી શકે છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં, આ ખર્ચ દર મહિને ફકત ૩,૦૦૦ થી ૪,૦૦૦ રૃપિયા સુધી ઘટી જશે. જેનેરિક દવાઓ સસ્તી છે કારણ કે કંપનીઓને સંશોધન પર અબજો ડોલર ખર્ચવાની જરૃર નથી; તેઓ ફકત એક ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ કરીને દવા વિકસાવે છે જેની અસરકારકતા પહેલાથી જ સાબિત થઈ ગઈ છે.

સેમાગ્લુટાઇડ એ જ મીઠું છે જે વિશ્વભરમાં ઓઝેમ્પિક અને ૅવેગોવી જેવા બ્રાન્ડ નામોથી જાણીતું છે. અત્યાર સુધી, તેની પેટન્ટે એકાધિકાર બનાવ્યો હતો, પરંતુ હવે લગભગ ૫૪ ભારતીય કંપનીઓ તેમના જેનેરિક વર્ઝન લોન્ચ કરવા માટે તૈયાર છે.

અહેવાલો અનુસાર, સન ફાર્મા, ડો. રેડ્ડીઝ, લ્યુપિન, અજંતા, ઝાયડસ લાઇફસાયન્સ અને નેટકો જેવી મુખ્ય ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓએ જેનરિક સેમાગ્લુટાઇડ ઇન્જેકશન માટે નોંધપાત્ર રીતે અદ્યતન નિયમનકારી તૈયારીઓ કરી છે.

ઉદ્યોગના અંદાજો સૂચવે છે કે બજારમાં આટલી બધી બ્રાન્ડ્સના પ્રવેશથી માત્ર કિમતનું દબાણ વધશે નહીં પરંતુ ડોઝ, પેન ડિવાઇસ અને સર્વિસ મોડેલના સંદર્ભમાં કંપનીઓ વચ્ચે સ્પર્ધા પણ થઈ શકે છે.

ભારતીય એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ્સ અને મેદસ્વીતા નિષ્ણાતો આ ઇન્જેકશન લોન્ચ થયા પછીથી ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે GLP-1 દવાઓને સોશિયલ મીડિયા ટ્રેન્ડ અથવા ઝડપી વજન ઘટાડવાના શોર્ટકટ તરીકે ગણવી ખતરનાક બની શકે છે. દિલ્હી અને મુંબઈના મેદસ્વીતા નિષ્ણાતો અને ડોકટરોએ ઇન્ટરવ્યુમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આ ઇન્જેકશન ફકત એવા દર્દીઓ માટે છે જેઓ કિલનિકલી મેદસ્વી છે, એટલે કે BMI, કોમોર્બિડિટીઝ અને તબીબી ઇતિહાસના આધારે દસ્તાવેજીકૃત મેદસ્વીતા ધરાવતા દર્દીઓ માટે, અને એવા લોકો માટે નહીં જેઓ ફકત થોડા પાઉન્ડ ઘટાડવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.

જોકે આ ઇન્જેકશન સસ્તા અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ થવાના છે, ડોકટરોએ એક કડક ચેતવણી જારી કરી છેૅં આ એવો શોર્ટકટ નથી જે કોઈપણ વ્યકિત પોતાની મરજીથી લઈ શકે. સેમાગ્લુટાઇડ એક શકિતશાળી મેટાબોલિક દવા છે જે શરીરના હોર્મોન્સ, બ્લડ સુગર અને પાચનતંત્ર પર સીધી અસર કરે છે. તેનો ઉપયોગ ફકત ક્રોનિક મેદસ્વીતા અથવા ગંભીર ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દીઓ દ્વારા જ કરવો જોઈએ.

ડાયાબિટીસના ક્ષેત્રમાં જાણીતા નામ ડો. વી. મોહને પેટન્ટ કિલફ વિશે એક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન કહ્યું હતું કે, ૅઅત્યાર સુધી, કિમત એક મોટો અવરોધ રહી છે. પરંતુ માર્ચ ૨૦૨૬ પછી, જ્યારે ૪૦ થી વધુ કંપનીઓ બજારમાં પ્રવેશ કરશે, ત્યારે તે સામાન્ય માણસની પહોંચમાં હશે. જો કે, તે પેટના લકવા જેવી દુર્લભ આડઅસરો પણ પેદા કરી શકે છે, જેમાં સાવધાની રાખવી જરૃરી છે.

પદ્મ ભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા ડો. અંબરીશ મિથલે આજ તક હેલ્થ સમિટમાં જણાવ્યું હતું કે, સેમાગ્લુટાઇડ જેવી GLP-1 દવાઓ માત્ર ખાંડને નિયંત્રિત કરતી નથી પણ શરીરનું વજન ૧૫ થી ૧૮% ઘટાડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. જો કે, તે જાદુઈ ગોળી નથી. ડોકટરની સલાહ વિના તેમને લેવાથી ખતરનાક બની શકે છે. વધુમાં, પ્રોટીનયુકત આહાર અને કસરત જરૃરી છે.

એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ અને મહારાષ્ટ્ર ટાસ્ક ફોર્સના સભ્ય ડો. શશાંક જોશીએ આ દવાઓ વિશે કહ્યું, આ દવાઓ માત્ર વજન ઘટાડે છે પણ યકૃત અને સ્વાદુપિડમાં ચરબીના થાપણોને પણ ઘટાડે છે, જેના કારણે ડાયાબિટીસમાં ઘટાડો શકય બની શકે છે. જો કે, નિષ્ણાતની સલાહ વિના તેનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.

આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, આ દવાઓ શરૃ કરતા પહેલા ઘણા પરીક્ષણો જરૃરી છે. તે ફકત એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ અથવા આંતરિક દવા નિષ્ણાતની દેખરેખ હેઠળ લેવી જોઈએ. ઉપરાંત, એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ફકત સેમાગ્લુટાઇડે તેની પેટન્ટ ગુમાવી છે. અન્ય અદ્યતન દવાઓ, જેમ કે ટિર્ઝેપેટાઇડ (મોન્જારો), તેમના ભાવમાં ઘટાડો થશે નહીં કારણ કે તેમની પેટન્ટ હજુ પણ અમલમાં છે.