નવી દિલ્હી:કેન્દ્ર સરકાર સોમવારે સંસદમાં કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) માટે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો માળખાગત સુધારો લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. ગૃહ મંત્રી અમિતભાઈ શાહ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવનાર ‘CAPF (જનરલ એડમિનિસ્ટ્રેશન) બિલ ૨૦૨૬’ દ્વારા પાંચ મુખ્ય દળો - CRPF, CISF, ITBP, SSB અને BSFના સંગઠનાત્મક માળખા, ડેપ્યુટેશન અને પ્રમોશનના નિયમોમાં ધરખમ ફેરફાર કરવામાં આવશે. આ બિલનો મુખ્ય હેતુ લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કાયદાકીય ગૂંચવણો ઉકેલવાનો અને આઈપીએસ (IPS) અધિકારીઓના ડેપ્યુટેશનને કાયદેસરનું સ્વરૂપ આપવાનો છે.

આઈપીએસ કેડરનું પ્રભુત્વ અને અનામત બેઠકો:
નવા બિલ મુજબ, CAPFના ડાયરેક્ટર જનરલ (DG) અને સ્પેશિયલ ડાયરેક્ટર જનરલ જેવા ટોચના હોદ્દાઓ ફરજિયાતપણે આઈપીએસ અધિકારીઓ દ્વારા જ ડેપ્યુટેશન પર ભરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, એડિશનલ ડાયરેક્ટર જનરલ (ADG) સ્તરે ૩૩ નવા જગ્યાઓ ઊભી કરવાની દરખાસ્ત છે, જેમાં ઓછામાં ઓછી ૬૭ ટકા પોસ્ટ આઈપીએસ અધિકારીઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે. ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG) સ્તરે પણ ૫૦ ટકા જગ્યાઓ આઈપીએસ માટે ફાળવવામાં આવશે. જોકે, એક મહત્વના ફેરફારમાં ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (DIG) સ્તરે અગાઉ રહેલી ૨૦ ટકા આઈપીએસ અનામતને હટાવી લેવામાં આવી છે, જેનાથી દળના પોતાના કેડર અધિકારીઓને લાભ મળી શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અને સરકારના તર્ક:
આ બિલ એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ સરકારને આઈપીએસ ડેપ્યુટેશન ક્રમશઃ ઘટાડવા જણાવ્યું હતું. ગૃહ મંત્રાલયે સુપ્રીમ કોર્ટને આ મામલે ‘વૈધાનિક હસ્તક્ષેપ’ની જાણ કરી હતી. સરકારની દલીલ છે કે છૂટાછવાયા નિયમોને કારણે વારંવાર થતી બિનજરૂરી કાયદાકીય લડાઈઓ અટકાવવા માટે આ ‘અમ્બ્રેલા લો’ એટલે કે સર્વગ્રાહી કાયદો અનિવાર્ય છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આતંકવાદ વિરોધી કામગીરીમાં રાજ્ય સત્તાવાળાઓ સાથે નજીકના સંકલનની જરૂર હોય છે, ત્યારે આઈપીએસ અધિકારીઓ આ કડી તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

સેવા નિયમો અને પ્રમોશનમાં ઝડપ:
બિલમાં માત્ર ડેપ્યુટેશન જ નહીં, પરંતુ કેડરના અધિકારીઓના હિતોનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે. પ્રમોશનના પિરામિડને નવેસરથી ગોઠવવામાં આવશે જેથી કરીને કેડર રિવ્યુ ઝડપી બને અને અધિકારીઓને સમયસર બઢતી મળે. સેવાના નિયમોને કાયદેસર રીતે કોડિફાઈડ કરવામાં આવશે જેથી વહીવટી પારદર્શિતા વધે. વિરોધ પક્ષો દ્વારા આ સુધારાનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ સરકાર તેને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સંઘીય માળખાની જરૂરિયાત ગણાવી રહી છે. સોમવારે અમિતભાઈ શાહ દ્વારા બિલ રજૂ થયા બાદ આ અંગે વધુ વિગતો અને તેના પરની ચર્ચાઓ સામે આવશે.