નવી દિલ્હી: ચોક્કસપણે, પશ્ચિમ એશિયાના રણમેદાનમાં જ્યારે ઈઝરાયેલ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધની જ્વાળાઓ ભભૂકી રહી છે, ત્યારે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ભારતની મધ્યસ્થી અને પ્રભાવનો આશરો લીધો છે. શનિવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ વચ્ચે થયેલી ટેલિફોનિક વાતચીતમાં ઈરાને ભારતને બ્રિક્સ (BRICS) સંગઠન દ્વારા આક્રમકતા અટકાવવા અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા લાવવા સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા વિનંતી કરી છે. પીએમ મોદીએ આ સંવાદ દરમિયાન ઈરાની નેતાને ઈદ અને નવરોઝની શુભેચ્છાઓ પાઠવવાની સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે યુદ્ધ કોઈના હિતમાં નથી અને તમામ પક્ષોએ તત્કાલ શાંતિ અને રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવવો જોઈએ.

વડાપ્રધાન મોદીએ આ ચર્ચામાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પર્સિયન ગલ્ફમાં જહાજોની અવરજવરની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો. નોંધનીય છે કે વિશ્વનો 20 ટકા ઊર્જા પુરવઠો આ માર્ગેથી પસાર થાય છે અને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા પણ તેની સાથે સીધી જોડાયેલી છે. મોદીએ મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધાઓ અને ઊર્જા સ્થાપનો પર થતા હુમલાઓની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરી હતી. સામે પક્ષે ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ ઈરાન પર થતા હુમલાઓને અમાનવીય અને અનૈતિક ગણાવ્યા હતા અને ભવિષ્યમાં આવી આક્રમકતા ન થાય તે માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નક્કર ગેરંટીની માંગ કરી હતી.

આ મુલાકાતનો સૌથી મહત્વનો અંશ પરમાણુ શસ્ત્રો અંગેનો હતો. રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયાને પીએમ મોદીને ખાતરી આપી હતી કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીએ પરમાણુ શસ્ત્રોના વિકાસ વિરુદ્ધ ધાર્મિક નિર્દેશ (ફતવો) જારી કરેલો છે અને ઈરાન પરમાણુ હથિયારો બનાવવાનો સખત વિરોધ કરે છે. ઈરાન દ્વારા આ સ્પષ્ટતા એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે વૈશ્વિક સમુદાયમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે આશંકાઓ સેવાઈ રહી છે. ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં વિદેશી હસ્તક્ષેપ વગરનું એક નવું સુરક્ષા માળખું સ્થાપવા માટે પણ ભારત સમક્ષ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે સહકાર અને શાંતિ પર આધારિત હોય.

વર્તમાન વૈશ્વિક કટોકટીના સમયમાં ખૂબ ઓછા નેતાઓએ ઈરાન સાથે સીધો સંવાદ જાળવ્યો છે, જેમાં પીએમ મોદી મોખરે છે. ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધો અને ચાબહાર પોર્ટ જેવા વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ્સને કારણે ભારતની ભૂમિકા આ સંઘર્ષમાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે તેમ છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયે જાહેર કરેલા વિગતવાર નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઈરાન ભારતને એક એવા શક્તિશાળી મિત્ર તરીકે જુએ છે જે રશિયા, ચીન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચે સેતુ બનીને યુદ્ધને વિરામ અપાવી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે બ્રિક્સના મંચ પર ભારત આ દિશામાં કેવા પગલાં ભરે છે.