નવી દિલ્હી:ચોક્કસપણે, ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય જગત માટે શનિવારની સવાર અત્યંત શોકજનક સમાચાર લઈને આવી છે. ઓડિસી નૃત્યના પ્રખર ઉપાસક અને વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મેળવનાર નૃત્યાંગના મધુમિતા રાઉતનું 59 વર્ષની વયે હૃદયરોગના હુમલાને કારણે અવસાન થયું છે. દિલ્હીની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન તેમણે સવારે 6:22 વાગ્યે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. ઓડિસી નૃત્યના ભીષ્મ પિતામહ ગણાતા ગુરુ માયાધર રાઉતના પુત્રી મધુમિતાએ માત્ર પિતાના વારસાને આગળ જ નથી ધપાવ્યો, પરંતુ આ પ્રાચીન નૃત્ય શૈલીને આધુનિકતા અને વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણ સાથે જોડીને એક નવું પરિમાણ આપ્યું હતું. તેમના નિધનના સમાચારથી કલા પ્રેમીઓ અને શિષ્યોમાં ગમગીની છવાઈ ગઈ છે.

મધુમિતા રાઉતની અંતિમયાત્રા દિલ્હીના લોધી રોડ સ્મશાનગૃહ ખાતે નીકળી હતી, જ્યાં તેમના ભાઈ મનોજ રાઉતે મુખાગ્નિ આપી અંતિમ સંસ્કારની વિધિ સંપન્ન કરી હતી. આ પ્રસંગે કલા જગતના અનેક દિગ્ગજો, ચાહકો અને પરિચિતોએ ઉપસ્થિત રહી આ મહાન કલાકારને અશ્રુભીની વિદાય આપી હતી. મધુમિતા રાઉત માત્ર એક નૃત્યાંગના જ નહીં, પરંતુ એક કુશળ કોરિયોગ્રાફર અને શિક્ષક પણ હતા. તેમણે ભારત નિર્માણ પુરસ્કાર (1997) અને ઓડિશા લિવિંગ લિજેન્ડ પુરસ્કાર (2011) જેવા અનેક પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માનો પ્રાપ્ત કર્યા હતા, જે તેમની કલા પ્રત્યેની અતૂટ નિષ્ઠાનું પ્રમાણ છે.

તેમના કલાત્મક પ્રવાસની વાત કરીએ તો, મધુમિતા રાઉતે જાપાન, જર્મની, ફ્રાન્સ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને નેધરલેન્ડ્સ સહિતના અનેક દેશોમાં ઓડિસી નૃત્યના ભવ્ય પ્રદર્શન દ્વારા વિદેશીઓને પણ મંત્રમુગ્ધ કર્યા હતા. તેમણે જર્મન કવિ ગોથેની કવિતાઓ પર આધારિત નૃત્ય સંરચનાઓ તૈયાર કરી હતી, જે સાહિત્ય અને નૃત્યના અદભૂત સમન્વયનું ઉદાહરણ પૂરું પાડતી હતી. નેધરલેન્ડ્સમાં તેમણે બાલીનીઝ નૃત્યાંગના દિયા તંત્રી સાથે કરેલા ફ્યુઝન નૃત્યે વૈશ્વિક સ્તરે સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાનની નવી રાહ ચીંધી હતી. તેમની સંસ્થા 'જયંતિકા' દ્વારા તેઓ વર્ષો સુધી સામાજિક નિસ્બત સાથે જોડાયેલા રહીને યુવા પેઢીને નૃત્યની તાલીમ આપતા રહ્યા હતા.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ તેમનું પ્રદાન નોંધપાત્ર રહ્યું છે; તેમણે દિલ્હી યુનિવર્સિટીની પ્રખ્યાત ઇન્દ્રપ્રસ્થ કોલેજ ફોર વુમનમાંથી અંગ્રેજી ઓનર્સનો અભ્યાસ કર્યો હતો. કોલેજના પ્રિન્સિપાલ પ્રોફેસર પૂનમ કુમરિયાએ શોક વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે, મધુમિતા રાઉતનું નિધન એ માત્ર એક વ્યક્તિનું જ નહીં પણ એક આખી સંસ્થાનું જવું છે. તેમના 'દીક્ષા' કાર્યક્રમમાં દર વર્ષે વિદેશથી આવતા સેંકડો વિદ્યાર્થીઓ હવે તેમના માર્ગદર્શનથી વંચિત રહેશે. ઓડિસી નૃત્યને મંદિરના પ્રાંગણથી લઈને વૈશ્વિક સ્ટેજ સુધી પહોંચાડવામાં મધુમિતાજીનું યોગદાન ઇતિહાસના પાને સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત રહેશે.