નવી દિલ્હી : પશ્ચિમ એશિયામાં ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના સીધા સંઘર્ષ વચ્ચે ભારતે પોતાની કૂટનીતિનો પરચો આપ્યો છે. વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) પર ઈરાને કડક નાકાબંધી કરી હોવા છતાં, ઈરાની નૌસેનાએ એક ભારતીય LPG ટેન્કરને સુરક્ષિત રીતે આ માર્ગ પસાર કરવા દીધું છે. મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાના જોખમ વચ્ચે ભારતની આ સફળતા તેની વૈશ્વિક છબી અને ઈરાન સાથેના ગાઢ સંબંધોની સાબિતી આપે છે.
હોર્મુઝની નાકાબંધી અને ભારત પર અસર
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે સમગ્ર ખાડી વિસ્તારમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં માત્ર પસંદગીના જહાજોને જ વેરિફિકેશન બાદ પ્રવેશવાની મંજૂરી આપી છે. વિશ્વનો ૨૦ ટકા કાચો તેલ અને ગેસનો પુરવઠો આ સાંકડા જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી છે. ભારત પણ આ સંકટથી અછૂત નથી, પરંતુ ભારત સરકાર અને ભારતીય નૌસેના સતત સતર્ક રહીને દેશના ઉર્જા હિતોનું રક્ષણ કરી રહી છે.
ભારતીય નૌસેનાની સજ્જતા
ભારતે પોતાના વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે આ ક્ષેત્રમાં યુદ્ધજહાજોની તૈનાત કરી છે. તાજેતરના કિસ્સામાં, જ્યારે ઈરાની નૌસેનાએ ભારતીય ગેસ ટેન્કરને રસ્તો આપ્યો, ત્યારે તે ભારતની સંતુલિત વિદેશ નીતિનું પરિણામ માનવામાં આવ્યું. ઈરાન અત્યારે માત્ર તે જ દેશોને છૂટ આપી રહ્યું છે જેની સાથે તેના સંબંધો તટસ્થ અથવા મિત્રતાભર્યા છે. ભારત માટે આ એક મોટી જીત છે કારણ કે દેશમાં ગેસ અને તેલની અછત ન સર્જાય તે માટે આ માર્ગ ખુલ્લો રહેવો અત્યંત જરૂરી છે.
શું ભારત મધ્યસ્થી બનશે?
રાજદ્વારી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઈરાન દ્વારા ભારતીય જહાજોને આપવામાં આવેલી આ છૂટ દર્શાવે છે કે ઈરાન ભારતને એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે જુએ છે. વડાપ્રધાન મોદીએ અગાઉ પણ ઈરાની નેતૃત્વ સાથે વાતચીત કરીને શાંતિની અપીલ કરી હતી. ભારતની આ 'દમદાર ડિપ્લોમેસી' હવે માત્ર પોતાના જહાજો બચાવવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે પણ એક મહત્વની કડી સાબિત થઈ શકે છે.