નવી દિલ્‍હી તા.૨૩: રાંધણ ગેસની અછતને કારણે દેશમાં સિલિન્‍ડરનું કાળાબજાર વધ્‍યું છે. અછત અને ડિલિવરીમાં વિલંબને કારણે, દેશના આશરે ૨૦% પરિવારો કાળાબજારમાં સિલિન્‍ડર ખરીદવા મજબૂર છે, એક ઘરેલુ સિલિન્‍ડર માટે ૪,૦૦૦ રૂપિયા સુધી ચૂકવવા પડી રહ્યા છે

ભારતીય સર્વેક્ષણ અને સંશોધન કંપની લોકલસર્કલ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણ અહેવાલમાં આ દાવો કરવામાં આવ્‍યો છે. અહેવાલ મુજબ, સિલિન્‍ડર ખરીદનારા લોકોની સંખ્‍યામાં ગયા અઠવાડિયાની સરખામણીમાં ૬%નો વધારો થયો છે. સર્વેક્ષણમાં બહાર આવ્‍યું છે કે આ અઠવાડિયે ૬૮% ભારતીય પરિવારોને ગેસ ડિલિવરીમાં વિલંબનો સામનો કરવો પડ્‍યો હતો, જે પાછલા અઠવાડિયામાં ૫૭% હતો.

ઈરાનના અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ રૂટ બંધ થવાથી ભારતમાં ગેસની આયાત પર અસર પડી છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે શુક્રવારે એક પ્રેસ કોન્‍ફરન્‍સમાં જણાવ્‍યું હતું કે પેનિક બુકિગમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ પરિસ્‍થિતિ ચિતાજનક છે.

એક સર્વે અનુસાર, ગેસની અછતને કારણે, કાળાબજારમાં સિલિન્‍ડર ખરીદવાની સંખ્‍યા ગયા અઠવાડિયાની સરખામણીમાં ૧૪% થી વધીને ૨૦% થઈ ગઈ છે. લોકો નિર્ધારિત દર કરતાં રૂા.૩૦૦ થી રૂા.૪,૦૦૦ વધુ ચૂકવી રહ્યા છે. એક કિસ્‍સામાં, એક નિવૃત્ત અધિકારીની હાઉસિગ સોસાયટીને એક સમુદાય કાર્યક્રમ માટે સિલિન્‍ડર માટે રૂા.૫,૦૦૦ સુધી ચૂકવવા પડ્‍યા હતા.

ગેસ સપ્‍લાયને પારદર્શક બનાવવા માટે સરકારે બનાવેલી ડિજિટલ સિસ્‍ટમનો હવે દુરુપયોગ થઈ રહ્યો છે. લગભગ ૧૨% ગ્રાહકોએ છેતરપિંડીવાળા SMS પ્રાપ્ત થવાની ફરિયાદ કરી છે.

આ સંદેશાઓ દાવો કરે છે કે તેમનો સિલિન્‍ડર ડિલિવરી થઈ ગયો છે, પરંતુ ગેસ ક્‍યારેય તેમના ઘરે પહોંચ્‍યો નથી. આ ફેન્‍ટમ ડિલિવરી અથવા પેપર ડિલિવરીએ સત્તાવાર બુકિગ પ્‍લેટફોર્મ પરથી લોકોનો વિશ્વાસ ઘટાડી દીધો છે.

દેશના ૩૨૮ જિલ્‍લાઓમાં ૫૭,૦૦૦ લોકોના સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે માત્ર ૨૮% પરિવારોને સમયસર ગેસ મળી રહ્યો છે. સર્વેક્ષણમાં શહેરો અને ગામડાઓ બંનેમાં ૬૧% પુરુષો અને ૩૯% મહિલાઓનો સમાવેશ થતો હતો, અને મોટાભાગના લોકોએ ગેસ પુરવઠામાં સમસ્‍યાઓ નોંધાવી હતી.

ગેસ પુરવઠાની અછતને જોતાં, શહેરી ગ્રાહકો પાઇપ્‍ડ નેચરલ ગેસ (PNG) તરફ વળી રહ્યા છે. ગ્રામીણ ભારતમાં પરિસ્‍થિતિ વધુ ખરાબ છે. સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે પુરવઠાના અભાવે, ૪૦% થી વધુ ગ્રામીણ વસ્‍તી હજુ પણ પરંપરાગત બાયોમાસ (લાકડા અને ગાયના છાણના ખોળ) પર આધાર રાખે છે.

લોકલસર્કલ હવે કેન્‍દ્ર સરકાર અને સંબંધિત મંત્રાલયોને સર્વેક્ષણ રિપોર્ટ સબમિટ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. સંગઠને ગેસ સંગ્રહખોરી કરનારા ડીલરો અને છેતરપિંડી કરતી એજન્‍સીઓ સામે તાત્‍કાલિક કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. સામાન્‍ય માણસને કાળાબજારમાં સિલિન્‍ડર ખરીદવા ન પડે તે માટે ડિજિટલ સિસ્‍ટમને સંબોધિત કરવાની પણ અપીલ કરવામાં આવી હતી.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્‍યું હતું કે સરકારે દેખરેખ વધારવા માટે ૩૨ રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્‍લા-સ્‍તરીય દેખરેખ સમિતિઓની સ્‍થાપના કરી છે. સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં ૪,૫૦૦ દરોડા પાડવામાં આવ્‍યા હતા, જેમાંથી ૧,૧૦૦ દરોડા ઉત્તર પ્રદેશમાં પડ્‍યા હતા. ઓઇલ માર્કેટિગ કંપનીઓ (OMCs) એ પણ ૧,૮૦૦ આﾍર્યજનક નિરીક્ષણો કર્યા હતા.

સુજાતા શર્માએ જણાવ્‍યું હતું કે છેલ્‍લા એક અઠવાડિયામાં, ગ્રાહકોને લગભગ ૧૧,૩૦૦ ટન વાણિજ્‍યિક LPG સપ્‍લાય કરવામાં આવ્‍યો છે અને તે ૧૮ રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવ્‍યો છે.