હૈદરાબાદ: સામાન્ય જનતા અને ખાસ કરીને બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે થતા ચેડાં સામે અવાજ ઉઠાવવો હવે કાનૂની જંગમાં ફેરવાઈ ગયો છે. હૈદરાબાદના જાણીતા બાળરોગ ચિકિત્સક ડૉ. શિવરંજની સંતોષ, જેઓ લાંબા સમયથી ભ્રામક ORS (Oral Rehydration Salts) માર્કેટિંગ સામે લડી રહ્યા છે, તેમને વિશ્વની મોટી ફાર્મા કંપની જોહ્ન્સન એન્ડ જોહ્ન્સન (કેનવ્યુ) તરફથી કાનૂની નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે. કંપનીનો આરોપ છે કે ડૉક્ટરે તેમના એનર્જી ડ્રિંક વિશે સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી માહિતી ફેલાવી છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
ડૉ. શિવરંજનીએ સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો દ્વારા જાગૃતિ ફેલાવી હતી કે કંપનીનું નવું રિ-બ્રાન્ડેડ પીણું 'ERZL' (જે અગાઉ ORSL તરીકે ઓળખાતું હતું) એ સાચું ORS નથી. તેમણે મુદ્દા ઉઠાવ્યા હતા કે:
•    નામમાં સમાનતા: ગ્રાહકો જેઓ અગાઉ ORSL ને ભૂલથી ORS સમજીને ખરીદતા હતા, તેઓ હવે ERZL ને પણ એ જ રીતે ખરીદશે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની શકે છે.
•    સુક્રાલોઝનો ઉપયોગ: આ પીણામાં સુક્રાલોઝ નામનું કૃત્રિમ સ્વીટનર છે. ડૉક્ટરના મતે, આ સ્વીટનર બે વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે યોગ્ય નથી અને તે ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર તેમજ ડાયાબિટીસનું જોખમ વધારી શકે છે.
સાચું ORS vs એનર્જી ડ્રિંક: તફાવત જાણવો જરૂરી
ઓરલ રિહાઇડ્રેશન સોલ્ટ્સ (ORS) એ ઝાડા કે ડિહાઇડ્રેશન સમયે શરીરમાં પાણી અને ક્ષારની ઉણપ પૂરી કરવા માટેનું એક ચોક્કસ મિશ્રણ છે.
ડૉ. શિવરંજનીની આઠ વર્ષની લડત બાદ ગત વર્ષે FSSAI એ નિયમ બનાવ્યો હતો કે જ્યાં સુધી કોઈ પીણું WHO (વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન) ના માર્ગદર્શિકા મુજબનું ફોર્મ્યુલેશન ન ધરાવતું હોય ત્યાં સુધી તેના પર 'ORS' શબ્દનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.
કંપનીનો બચાવ અને ડૉક્ટરનું વલણ
ફાર્મા કંપનીએ ડૉક્ટરના દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. કંપનીનું કહેવું છે કે:
1.    પાલન: ERZL ની રચના FSSAI ના તમામ માપદંડોનું પાલન કરે છે.
2.    માર્કેટિંગ: આ પીણું ઝાડાની સારવાર માટે નથી, પરંતુ થાક દૂર કરવા માટેના ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ડ્રિંક તરીકે વેચાય છે.
3.    સુક્રાલોઝ: કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ કોઈ 'શિશુ ખોરાક' નથી, તેથી તેમાં સુક્રાલોઝની હાજરી કાયદેસર છે.
બીજી તરફ, ડૉ. શિવરંજની મક્કમ છે. તેમણે જણાવ્યું કે, "મારો હેતુ કોઈ બ્રાન્ડને બદનામ કરવાનો નથી, પરંતુ સામાન્ય લોકોને ઊર્જા પીણા અને જીવનરક્ષક ORS વચ્ચેનો તફાવત સમજાવવાનો છે. બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે સમજૂતી ન થઈ શકે."
આ કાનૂની લડાઈ હવે આરોગ્ય ક્ષેત્રે જાગૃતિ લાવનારા નિષ્ણાતો અને કોર્પોરેટ કંપનીઓ વચ્ચેના મોટા સંઘર્ષ તરીકે ઉભરી રહી છે.