તેહરાન: ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધના ચોથા સપ્તાહમાં ઈરાને પોતાની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના અનુભવી અને કટ્ટરપંથી કમાન્ડર મોહમ્મદ બાકર ઝોલકાદરને ઈરાનની શક્તિશાળી 'સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ' (SNSC) ના નવા સેક્રેટરી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
હત્યા બાદ ખાલી પડેલી જગ્યા ભરાઈ
આ નિમણૂક અત્યંત ગંભીર સંજોગોમાં કરવામાં આવી છે. ઝોલકાદર અલી લારીજાનીનું સ્થાન લેશે, જેમની ગત 17 માર્ચે એક ઈઝરાયેલી હુમલામાં હત્યા કરવામાં આવી હતી. લારીજાનીના નિધન બાદ ઈરાનની સુરક્ષા રણનીતિ પર સવાલો ઉઠી રહ્યા હતા, જેનો જવાબ હવે ઝોલકાદરની નિમણૂક સાથે આપવામાં આવ્યો છે.
કોણ છે મોહમ્મદ બાકર ઝોલકાદર?
ઝોલકાદર ઈરાનના લશ્કરી અને રાજકીય માળખામાં ખૂબ જ ઊંડો અનુભવ ધરાવે છે:
•    યુદ્ધનો અનુભવ: તેમણે 1980-88 ના ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી.
•    IRGC માં વર્ચસ્વ: તેઓ આઠ વર્ષ સુધી IRGC જોઈન્ટ સ્ટાફના વડા રહ્યા હતા અને બાસીજ સશસ્ત્ર દળોમાં ડેપ્યુટી ચીફ તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે.
•    રાજકીય પકડ: વર્ષ 2022 થી તેઓ 'એક્સપિડન્સી ડિસર્નમેન્ટ કાઉન્સિલ'ના સેક્રેટરી તરીકે કાર્યરત છે, જે સંસદ અને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ વચ્ચેના વિવાદો ઉકેલતી સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.
SNSC નું મહત્વ અને આગામી પડકારો
સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ (SNSC) એ ઈરાનની એવી સંસ્થા છે જે દેશની વિદેશ નીતિ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાનું સંકલન કરે છે. આ કાઉન્સિલમાં ટોચના લશ્કરી કમાન્ડરો, ગુપ્તચર અધિકારીઓ અને સરકારી પ્રતિનિધિઓ સામેલ હોય છે.
નવા સેક્રેટરી તરીકે ઝોલકાદર સામે સૌથી મોટો પડકાર ઈઝરાયેલ સામેના યુદ્ધમાં ઈરાનની સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો અને આંતરિક સુરક્ષામાં ગાબડાં રોકવાનો રહેશે. તેમની છબી એક કટ્ટરપંથી નેતા તરીકેની હોવાથી, નિષ્ણાતો માને છે કે હવે ઈરાન ઈઝરાયેલ સામે વધુ આક્રમક રણનીતિ અપનાવી શકે છે.
ચૂંટાયેલા પ્રમુખ મસૂદ પેઝેશ્કિયાનની અધ્યક્ષતામાં આ કાઉન્સિલ કાર્ય કરશે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય લેવાની સત્તા ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) પાસે જ રહેશે.