વોશિંગ્ટન, તા.૨૫: દુનિયા અત્યારે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધના ઉંબરે ઉભી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે, ત્યારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદને આખા વિશ્વમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે કટ્ટર હરીફ ગણાતા ઈરાને અમેરિકાને 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) સાથે જોડાયેલી એક અત્યંત ખાસ અને કિંમતી ભેટ આપી છે. તેલ અને ગેસના પરિવહન માટે દુનિયાના સૌથી મહત્વના ગણાતા આ દરિયાઈ માર્ગ વિશે ટ્રમ્પે કરેલી આ રહસ્યમયી ટિપ્પણીએ રાજદ્વારી આલમમાં અનેક તર્ક-વિતર્ક જગાવ્યા છે.
હુમલો પાછો ખેંચ્યો અને વાતચીત શરૂ થઈ
રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ નિવેદન ટ્રમ્પના એ નિર્ણયના માત્ર એક દિવસ પછી આવ્યું છે જેમાં તેમણે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર થનારા સંભવિત હુમલાને પાંચ દિવસ માટે મોકૂફ રાખવાની જાહેરાત કરી હતી. યુદ્ધના મેદાનને બદલે હવે બંને દેશો વાતચીતના ટેબલ પર સામસામે બેસે તેવી શક્યતાઓ દેખાઈ રહી છે. ટ્રમ્પે ભલે આ 'ભેટ' શું છે તેનો ખુલાસો નથી કર્યો, પરંતુ તેમણે તેને "અદ્ભુત અને ખાસ" ગણાવીને યુદ્ધના વાદળો વચ્ચે શાંતિની આશા જગાડી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું મહત્વ
વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝના આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ માર્ગ પર કોઈ છૂટછાટ આપે અથવા અમેરિકા સાથે કોઈ ગુપ્ત સમજૂતી કરે, તો તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે બહુ મોટી રાહત સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રમ્પની આ ટિપ્પણી સૂચવે છે કે પડદા પાછળ કોઈ મોટી ડીલ (Deal) ચાલી રહી છે, જે કદાચ આવનારા દિવસોમાં તેલના ભાવોમાં પણ મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
દુનિયાની નજર હવે 'પાંચ દિવસ' પર
ટ્રમ્પે ઈરાનને આપેલું પાંચ દિવસનું અલ્ટીમેટમ હવે પૂરો થવા આવ્યો છે, ત્યારે આ રહસ્યમયી ભેટ ખરેખર યુદ્ધ રોકવામાં મદદરૂપ થશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું. શું આ ઈરાનનો કોઈ કૂટનીતિક દાવ છે કે પછી ટ્રમ્પની કોઈ નવી બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી? આ પ્રશ્ન અત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં ટોક ઓફ ધ ટાઉન બન્યો છે.
ભારત જેવા દેશો માટે, જેઓ તેલ માટે મધ્ય પૂર્વ પર નિર્ભર છે, આ સમાચાર ખૂબ જ મહત્વના છે કારણ કે હોર્મુઝમાં શાંતિ એટલે સુરક્ષિત ઇંધણ પુરવઠો.