નવી દિલ્‍હી તા.૨૬: તાજેતરના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતીય ઘરોમાં ૫ ટ્રિલિયન ડોલરનું સોનું છુપાયેલું છે, જે દેશના જીડીપી કરતા ૧૨૫ ટકા વધુ છે. જો મંદિરોમાં સંગ્રહિત સોનાને પણ સામેલ કરવામાં આવે, તો કુલ ૫૦,૦૦૦ ટન સોનું થાય છે, જેની કિમત આશરે ૧૦ ટ્રિલિયન ડોલર છે. દેશમાં સોનાની આયાત ઘટાડવા માટે, આ સોનાને ઔપચારિક નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થામાં લાવવાની માંગ વધી રહી છે. ભૂતપૂર્વ કેન્‍દ્રીય મંત્રી પી.પી. ચૌધરી અને વરિષ્ઠ બજાર અધિકારીઓએ આજે જણાવ્‍યું હતું કે ભારતે તેના ઘરગથ્‍થુ સોનાના ભંડારને નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થામાં લાવવું જોઈએ. તેમણે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે ભૌતિક સોનાનો સંગ્રહ આર્થિક વિકાસમાં તેની ભૂમિકાને મર્યાદિત કરે છે.

નાણા પર સંસદીય સ્‍થાયી સમિતિના સભ્‍ય ચૌધરીએ જણાવ્‍યું હતું કે સોનાનું વધુ નાણાકીયકરણ ભારતની બુલિયન આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે અને ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) પર દબાણ ઘટાડી શકે છે. ઉદ્યોગ સંસ્‍થા ખ્‍લ્‍લ્‍બ્‍ઘ્‍ણ્‍ખ્‍પ્‍ દ્વારા અહીં આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં બોલતા, તેમણે કહ્યું કે રત્‍નો અને ઝવેરાત ક્ષેત્ર પહેલાથી જ દેશના કુલ વેપાર નિકાસમાં લગભગ ૧૫ ટકા ફાળો આપે છે અને લગભગ ૫ મિલિયન લોકોને રોજગાર પૂરો પાડે છે.

નેશનલ સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જ (NSE) ના મુખ્‍ય વ્‍યાપાર વિકાસ અધિકારી શ્રીરામ કૃષ્‍ણને જણાવ્‍યું હતું કે ભારતમાં ઘરો અને મંદિરોમાં કુલ ૫૦,૦૦૦ ટન સોનું છે, જેની કિમત લગભગ ડોલર ૧૦,૦૦૦ બિલિયન છે, અને તેનો મોટો ભાગ ઔપચારિક નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થાની બહાર રહે છે. ઇલેક્‍ટ્રોનિક ગોલ્‍ડ રિસિપ્‍ટ્‍સ (EGR) દ્વારા સોનાના નાણાકીયકરણમાં અવરોધો દૂર કરવા સરકારને વિનંતી કરતા, તેમણે કહ્યું, અમારી પાસે પ્‍લેટફોર્મ, ક્ષમતા અને ટેકનોલોજી છે.

EGR એ સિક્‍યોરિટીઝ એન્‍ડ એક્‍સચેન્‍જ બોર્ડ ઓફ ઇન્‍ડિયા (SEBI) દ્વારા સમર્થિત એક સાધન છે જે ગ્રાહકોને ભૌતિક સોનું જમા કરાવવા અને શેરની જેમ સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જમાં તેનો વેપાર કરવાની મંજૂરી આપે છે. કૃષ્‍ણને જણાવ્‍યું હતું કે EGR ફ્રેમવર્ક હેઠળ સોનાની થાપણો પર લાદવામાં આવતો ત્રણ ટકા ગુડ્‍સ એન્‍ડ સર્વિસ ટેક્‍સ (GST) તેના વ્‍યાપક ઉપયોગ માટે સૌથી મોટો અવરોધ છે. NSE એ આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે એક શ્વેતપત્ર પણ રજૂ કર્યો છે.

રેટિગ એજન્‍સી ICRA લિમિટેડના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્‍ટ જાિતિન મક્કરે જણાવ્‍યું હતું કે છેલ્‍લા બે નાણાકીય વર્ષોમાં સોનાના ભાવમાં આશરે ૩૦ ટકાનો વધારો થયો છે, જેના કારણે નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થામાં સોનાને લાવવા અંગે ચર્ચા થઈ છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ભાવમાં તીવ્ર વધારો છતાં, ઘરેણાંની માંગ મજબૂત રહે છે. મુખ્‍ય રિટેલરોએ બે આંકડાની આવક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ અને ૨૦૨૫-૨૬ વચ્‍ચે સ્‍ટોર ગણતરીમાં લગભગ ૨૦ ટકા વિસ્‍તરણનો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે.

મક્કરે નોંધ્‍યું હતું કે તાજેતરના વર્ષોમાં બેંકો અને નોન-બેંકિગ નાણાકીય કંપનીઓ દ્વારા ગોલ્‍ડ લોન એક્‍સપોઝર આશરે રૂા.૧ લાખ કરોડથી વધીને ?૪ લાખ કરોડ થયું છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ફરજિયાત હોલમાર્કિગ અને ભારતીય ગુડ ડિલિવરી સ્‍ટાન્‍ડર્ડ જેવા નિયમનકારી પગલાંએ સ્‍થાનિક રીતે ઉત્‍પાદિત બુલિયનમાં વિશ્વાસ વધાર્યો છે, જેનાથી આયાત પરની નિર્ભરતામાં કંઈક અંશે ઘટાડો થયો છે