યુધ્ધની આગથી અનેક દેશો ‘‘દાઝયા'': ફિલિપાઇન્સે લાગુ કરી એનર્જી કટોકટી
જે દેશ ૯૦% હોર્મુઝ ઉપર નિર્ભર છે તેની હાલત કફોડી
નવી દિલ્હી તા.૨૬: ઈરાન યુદ્ધની અસર હવે વિશ્વભરમાં અનુભવાઈ રહી છે. આ સંઘર્ષે વિશ્વની ઉર્જા જીવનરેખા ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિગ બંધ કરી દીધું છે. આને વૈશ્વિક ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું તેલ અને ગેસ સંકટ માનવામાં આવે છે. આનું કારણ એ છે કે વિશ્વનું ૨૦ ટકા તેલ અને તેનો ત્રીજો ભાગનો ગેસ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તેના બંધ થવાથી હવે વ્યાપક ગભરાટ ફેલાયો છે. એશિયન દેશો, જેમનું મોટાભાગનું તેલ અને ગેસ આ માર્ગ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે, તેઓ સૌથી મોટી મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે.
ફિલિપાઈન્સ પહેલો ભોગ બન્યો છે. દેશે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે. એ સ્પષ્ટ છે કે દેશમાં ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ સતત બગડી રહી છે. ફિલિપાઇન્સ તેના ૯૮્રુ તેલ પﾍમિ એશિયામાંથી આયાત કરે છે. રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરે મંગળવારે એક કાર્યકારી આદેશ જારી કરીને રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેશની ઉર્જા સ્થિરતા, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને આવશ્યક સેવાઓ સુનિﾍતિ કરવા માટે આ જરૂરી છે.
ફિલિપાઇન્સમાં માત્ર ૪૫ દિવસનો પુરવઠો બાકી છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી દેશમાં પેટ્રોલના ભાવ ૧૦૦% વધ્યા છે. ફિલિપાઇન્સ ઉપરાંત, વિયેતનામ, સિગાપોર, દક્ષિણ કોરિયા, તાઇવાન, મલેશિયા અને થાઇલેન્ડ પણ તેમના ૭૦% થી વધુ તેલ મધ્ય પૂર્વમાંથી મેળવે છે. વિયેતનામનું ૯૦% ક્રૂડ ઓઇલ મધ્ય પૂર્વમાંથી આવે છે. ભારત અને ચીન પણ પﾍમિ એશિયાઈ તેલના મુખ્ય ખરીદદારો છે.
ભારતનું તેલ ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે, જ્યારે ચીનનું ૫૦% છે. જો કે, બંને દેશોએ તાજેતરમાં અન્ય દેશો, ખાસ કરીને રશિયા પાસેથી તેમની ખરીદીમાં વધારો કર્યો છે. ભારતે આ મહિને રશિયા પાસેથી ૬૦ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યું છે અને આગામી મહિના માટે સમાન રકમનો કરાર કર્યો છે. ભારત વેનેઝુએલા જેવા દેશો પાસેથી પણ તેલ ખરીદી રહ્યું છે. જોકે, જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાંબા સમય સુધી તણાવ ચાલુ રહે છે, તો તે ભારત અને ચીનની અર્થવ્યવસ્થાને ખોરવી શકે છે.
આનું કારણ એ છે કે કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, અને રશિયા પ્રીમિયમ ભાવે તેલ વેચી રહ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધ પહેલા, રશિયન તેલ ડિસ્કાઉન્ટ પર ઉપલબ્ધ હતું. એશિયન દેશોની તુલનામાં, અન્ય દેશો મધ્ય પૂર્વમાંથી ઓછું તેલ ખરીદે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તુર્કી, દક્ષિણ આફ્રિકા, ટ્યુનિશિયા અને મધ્ય અને પૂર્વી યુરોપના દેશો મધ્ય પૂર્વમાંથી તેમના તેલના ૨૦%કરતા ઓછા તેલ ખરીદે છે.
ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી, કાચા તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ડોલર ૧૨૦ ની નજીક પહોંચી ગયા, જે ૨૦૨૨ પછીનું તેમનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે. જોકે તાજેતરના વધઘટ થયા છે, તે સતત ડોલર ૧૦૦ થી ઉપર રહ્યા છે. હાલમાં, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઼૧૦૧.૫ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જે લગભગ ત્રણ ડોલર ઘટીને છે.
(10:34 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
