ઈરાન વોરથી દુનિયામાં ચીનનો દબદબો વધશેઃ અમેરિકાને નુક્સાન જ નુક્સાન
ભારે ખુંવારી બાદ પણ ઈરાન હજુય અમેરિકાને નથી ગાંઠી રહ્યું, ટ્રમ્પ માટે યુદ્ધ શરૂ કરી જાતે કરીને મુસીબતમાં પડવા જેવો ઘાટ સર્જાયો : ચીન પાસે દુનિયાનું સૌથી મોટું ક્રુડ રિઝર્વ છેઃ વિન્ડ અને સોલાર એનર્જીના ઉત્પાદનમાં તે દુનિયાનો નંબર વન દેશ છે, આ જ કારણે હાલ ઉભી થયેલી એનર્જી ક્રાઈસિસની એશિયાના અન્ય દેશોની સરખામણીએ ચીન પર સૌથી ઓછી અસર જોવા મળી
ન્યૂયોર્ક તા.૨૭: કોઈપણ વોર માત્ર બોંબધડાકા અને મિસાઈલ અટેક્સ પૂરતું મર્યાદિત નથી હોતું, યુદ્ધને કારણે અત્યારસુધી દેશોના નક્શા બદલાતા હતા પણ હવે તેની સાથે-સાથે બીજું પણ ઘણું બધું બદલાઈ રહ્યું છે. હાલ દુનિયાભરમાં AI, ઈલેક્ટ્રીક કાર્સ તેમજ ગ્રીન એનર્જીની બોલબાલા છે તેવા સમયે થયેલું આ પહેલું ભીષણ યુદ્ધ ભવિષ્યમાં દુનિયા પર કોનો દબદબો હશે તેનો પણ અણસાર આપી રહ્યું છે.
એક તરફ ટ્રમ્પ આ યુદ્ધથી શું પ્રાપ્ત કરવા માગે છે તે કોઈ નથી જાણતું તો બીજી તરફ ઈરાનના સસ્તા ડ્રોન હાથીના કાનમાં મચ્છર ઘૂસી ગયો હોય તેમ અમેરિકાને પજવી રહ્યા છે. જોકે, અત્યારે તો આ સમગ્ર લડાઈનો સૌથી મોટો ફાયદો ચીનને મળતો દેખાઈ રહ્યો છે, અને આવું કઈ રીતે થઈ રહ્યું છે
ઈરાન યુદ્ધને કારણે ઉભી થયેલી એનર્જી ક્રાઈસિસે ભલે ફરી એક વાર એવું પૂરવાર કર્યું હોય કે જેમ માણસના શરીરમાં બ્લડનું જેટલું મહત્વ છે તેટલું જ ગ્લોબલ ઈકોનોમીને દોડતી રાખવા માટે ક્રુડ જરૂરી છે, પરંતુ આ ક્રાઈસિસે જ ગ્રીન એનર્જી અને મોબિલિટીનું મહત્વ સમજાવ્યું છે અને તેમાં ચીનનો ડંકો આખીય દુનિયામાં વાગી રહ્યો છે. એક તરફ દુનિયાના અનેક દેસોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ચીનની ઈલેક્ટ્રીક વ્હીકલ ઈન્ડસ્ટ્રીને તેમાં પોતાનો બિઝનેસ વધારવાનો જબરજસ્ત મોટો ચાન્સ દેખાઈ રહ્યો છે.
હાલ ઈલેક્ટ્રીક કાર્સની નિકાસમાં ચાઈના આખીય દુનિયામાં નંબર વન છે, ચાઈનીઝ કંપની BYD ઈલોન મસ્કની ટેસ્લાને ક્યારનીય પાછી પાડી ચૂકી છે. યુરોપ, ગલ્ફ તેમજ સાઉથ અમેરિકા અને આફ્રિકન દેશો ચાઈનીઝ ગાડીઓથી છલકાઈ રહ્યા છે. હાલ ગેસોલીન મોંઘું થઈ રહ્યું છે જ્યારે ચાઈનીઝ ઈલેક્ટ્રીક કાર્સની કિમત ઘટી રહી છે. આ કોમ્બિનેશન ચાઈનીઝ કંપનીઓના ગ્લોબલ એક્સપાન્શનને ટર્બોચાર્જ કરી દેશે તેવું એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે.
હાલ આપને કદાચ લાગતું હશે કે ઈરાને હોર્મુઝની ખાડી બંધ કરી દેતા ઈન્ડિયા સહિતના દેશો જાણે થંભી ગયા હોય તેવી ક્રાઈસિસ ઉભી થઈ છે. જોકે, હકીકત એ છે કે હવે દુનિયાભરમાં ઈલેક્ટ્રીક વાહનોની હાજરી એટલી મજબૂત બની રહી છે કે તેના કારણે ૨૦૨૫ના વર્ષમાં રોજનું ૧.૭ મિલિયન બેરલ ક્રુડ ઓઈલ બચાવવામાં મદદ મળી હતી, આ આંકડો ઈરાનની વાર્ષિક ક્રુડ ઓઈલ એક્સપોર્ટના ૭૦ ટકા જેટલો થાય છે, એટલે જ તો આરબ દેશો ક્રુડની ડિમાન્ડ ઘટી જશે ત્યારે શું કરીશું તેની ચિતામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પોતાના મેકઓવરમાં બિલિયન્સ ઓફ ડોલર્સનો ધૂમાડો કરી ચૂક્યા છે.
રશિયા-યુક્રેન વોર થયું ત્યારે યુરોપના દેશોને મળતો ગેસનો સપ્લાય ખોરવાઈ જતાં તેમણે ગ્રીન એનર્જીમાં ઈન્વેસ્ટમેન્ટ વધાર્યું હતું, તેવી જ રીતે ઈરાન વોર એશિયામાં ક્લીન એનર્જી ઈન્ડસ્ટ્રી માટે એક મહત્વનો ટર્નિગ પોઈન્ટ સાબિત થશે. ચાઈનાની જ વાત કરીએ તો આ દેશનું ૪૦ ટકા ક્રુડ મિડલ ઈસ્ટમાંથી આવે છે, પરંતુ છેલ્લા દસેક વર્ષમાં ચીને રિન્યૂએબલ એનર્જીમાં જબરજસ્ત રોકાણ કર્યું છે અને તેની મહેનત લેખે પણ લાગી છે.
આજે ચીન પાસે દુનિયાનું સૌથી મોટું ક્રુડ રિઝર્વ છે, તેવી જ રીતે વિન્ડ અને સોલાર એનર્જીના ઉત્પાદનમાં તે દુનિયાનો નંબર વન દેશ છે, આ જ કારણે હાલ ઉભી થયેલી એનર્જી ક્રાઈસિસની એશિયના અન્ય દેશોની સરખામણીએ ચીન પર સૌથી ઓછી અસર જોવા મળી છે. ચીનમાં હવે એ સ્થિતિ છે કે દેશમાં વેચાતી અડધોઅડધ નવી ગાડીઓ ઈલેક્ટ્રીક છે અને કુલ રજિસ્ટર્ડ વ્હીકલ્સમાં ઈલેક્ટ્રીક વ્હીકલ્સનો હિસ્સો ૧૨ ટકા સુધી પહોંચી ચૂક્યો છે જેના કારણે તેના ઓઈલ કન્ઝમ્પ્શનમાં ૨૦૨૫માં ૧૦ ટકા જેટલો ઘટાડો થયો હતો.
ચીનમાં હાલ ૧૨૯ જેટલી ઈવી બ્રાન્ડ્સ છે, દેશની અંદર જ આ સેગમેન્ટમાં એટલું જબરજસ્ત કોમ્પિટિશન છે કે ચાઈનીઝ કંપનીઓને બહારના માર્કેટ શોધવાની ફરજ પડી છે અને હવે ઈરાન વોર તેમનું કામ ખાસ્સું સરળ બનાવી દેશે. જોકે, ટ્રમ્પે જંગી ટેરિફ લગાવી રાખ્યા હોવાથી ચાઈનીઝ કંપનીઓ માટે અમેરિકામાં ઘૂસવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે પણ હાલમાં જ અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટે એવું સિગ્નલ આપ્યું હતું કે જો ચાઈનીઝ કંપનીઓ અમેરિકામાં મેન્યુફેક્ચરિગ માટે તૈયાર હોય તો પોતે તેમને અમેરિકાના માર્કેટમાં કાર વેચવાની અનુમતિ આપવા માટે તૈયાર છે.
તો બીજી તરફ, થાઈલેન્ડ, ફિલિપાઈન્સ અને વિયેતનામ જેવા દેશોમાં ચાઈનીઝ કાર્સની ડિમાન્ડ વધી શકે છે કારણકે આ ત્રણેય દેશોમાં ક્રુડની અછતને કારણે એટલી કપરી સ્થિતિ સર્જાઈ છે કે સરકારે ઘણા લોકોને વર્ક ફ્રોમ હોમનો આદેશ આપવો પડ્યો છે.
એવું નથી કે ઈરાન વોરથી ચીનને જે ફાયદો થવાનો છે તે માત્ર ઈલેક્ટ્રીક કાર્સ પૂરતો જ મર્યાદિત રહેશે.. ચીન ખાસ્સા સમયથી ગ્લોબલ પાવર બનવા માટે મથી રહ્યું છે અને તેની સીધી સ્પર્ધા અમેરિકા સાથે છે. ૨૦૨૫માં ચીને એક ટ્રિલિયન ડોલરતી પણ વધુની ટ્રેડ સરપ્લસ હાંસલ કરીને આખીય દુનિયાને ચોંકાવી દીધી હતી. એક તરફ ચીન હવે મેન્યુફેક્ચરિગની સાથે-સાથે ટેક્રોલોજી ડેવલપ કરવામાં પણ પોતાનો ડંકો વગાડી રહ્યું છે તો બીજી તરફ અમેરિકા ઈરાન સામેની લડાઈમાં ગૂંચવાયેલું છે.
આ યુદ્ધ અમેરિકાને ઘણું મોંઘુ પડવાનું છે અને તેનો ખર્ચો દેવું કરીને જ નીકળવાનો છે. અમેરિકા દેવું કરવા માટે જે બોન્ડ બહાર પાડે છે તેના સૌથી મોટા ખરીદદાર ચીન જેવા દેશો છે અને બોન્ડ યિલ્ડ જેટલી વધશે તેટલું અમેરિકાને નુક્સાન અને ચીન સહિતના દેશોને ફાયદો થશે. ૨૦૬૦ સુધીમાં દુનિયામાં ઉત્પન્ન થતી કુલ એનર્જીમાં ગ્રીન એનર્જીનો ફાળો વધારે હશે તેવો અંદાજ છે, પરંતુ ઈરાન યુદ્ધને કારણે તેની ઝડપ હજુય વધશે અને ગ્રીન એનર્જીના પ્રોડક્શનમાં જેટલો વધારો થશે તેટલો જ ચીનને સૌથી વધારે ફાયદો થવાનો છે કારણકે તેના સાધનો બનાવવામાં ચીન જેવી માસ્ટરી દુનિયાના બીજા કોઈ દેશો પાસે નથી, અમેરિકા પાસે પણ નહીં.
(10:14 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
