બેંગલુરુ:રાષ્ટ્રગીત 'વંદે માતરમ'ને લઈને ફરી એકવાર દેશમાં કાયદાકીય જંગ છેડાયો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શાળાઓમાં 'વંદે માતરમ'ની તમામ છ કડીઓ ગાવાનું ફરજિયાત બનાવતા નવા પ્રોટોકોલ સામે કર્ણાટક હાઈકોર્ટમાં જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરવામાં આવી છે. આ વિવાદ હવે ધાર્મિક સ્વાતંત્ર્ય અને દેશભક્તિ વચ્ચેની પાતળી રેખા પર આવીને ઊભો રહ્યો છે.
શું છે મુખ્ય વિવાદ?
એડવોકેટ સોમશેખર રાજવંશી દ્વારા દાખલ કરાયેલી આ અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે ગીતના પહેલા બે કડીઓ સંપૂર્ણપણે દેશભક્તિથી પ્રેરિત છે, જેની સામે કોઈને વાંધો નથી. પરંતુ, છેલ્લા ચાર કડીઓ ધાર્મિક પ્રકૃતિની છે. ખાસ કરીને પાંચમા શ્લોકમાં દેવી દુર્ગા, લક્ષ્મી (કમલા) અને સરસ્વતી (વાણી)નો ઉલ્લેખ હોવાથી, લઘુમતી અથવા બિન-ધાર્મિક પરિવારોના બાળકોને તે ગાવા માટે દબાણ કરવું એ બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૫ થી ૨૮નું ઉલ્લંઘન છે.
કેન્દ્રનો નવો પ્રોટોકોલ અને કોર્ટની કાર્યવાહી
ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા મહિને કેન્દ્ર સરકારે એક નિર્દેશ જારી કર્યો હતો કે શાળાઓમાં દરરોજ મૂળ ગીતના તમામ છ કડીઓ ગાવા પડશે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ વિભુ બાખરુ અને ન્યાયાધીશ સી.એમ. પૂનાચાની બેન્ચે આ મામલે ટૂંકી સુનાવણી હાથ ધરી હતી. સુનાવણી દરમિયાન એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ અરવિંદ કામથે જણાવ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ગઈકાલે આવી જ એક અરજી ફગાવી દીધી છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશની નકલ હજુ ઉપલબ્ધ ન હોવાથી હાઈકોર્ટે વધુ સુનાવણી ૯ એપ્રિલ સુધી મુલતવી રાખી છે.
બાળકોના અધિકારો પર અસરની તપાસની માંગ
અરજદારે કોર્ટને એવી પણ વિનંતી કરી છે કે રાષ્ટ્રીય લઘુમતી આયોગ અને બાળ અધિકાર સંરક્ષણ આયોગ દ્વારા આ નિર્દેશની બાળકો પર થતી માનસિક અને બંધારણીય અસરોની તપાસ કરવામાં આવે. સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન માત્ર પહેલા બે કડીઓને જ સર્વસ્વીકૃત ગણવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે હવે અચાનક તમામ કડીઓ ફરજિયાત કરવા પાછળના હેતુ સામે પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો ઉભા થયા છે.
હવે આખા દેશની નજર ૯ એપ્રિલ પર છે, જ્યારે હાઈકોર્ટ આ સંવેદનશીલ મુદ્દે વધુ સ્પષ્ટતા કરશે. શું રાષ્ટ્રભક્તિના નામે ધાર્મિક પ્રાર્થનાઓ ફરજિયાત કરી શકાય? આ સવાલનો જવાબ હવે ન્યાયતંત્રના હાથમાં છે.