નવી દિલ્હી :વિશ્વમાં ક્રુડ ઓઈલ અને ગેસ કંપનીઓના વડાઓએ ઈરાન વૉરના આર્થિક અસરને લઈ મોટી ચેતવણી જાહેર કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે એનર્જી માર્કેટ અત્યારે સપ્લાઈ સંકટનીના અસલી સ્વરૂપમાં સંપૂર્ણપણે કિંમતોમાં સામેલ કરી શક્યા નથી અને જો સંઘર્ષ જારી રહે છે તો એશિયા અને યુરોપમાં ક્રુડ ઓઈલની અછત વધી શકે છે.

ઉદ્યોગ તરફથી મુખ્ય સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે હવે ફક્ત ભૂ-રાજકીય તણાવની વાત નથી જે પ્રીમિયમ ચલાવે છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી એક મોટી પુરવઠા કટોકટી સર્જાઈ રહી છે, જે યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી પણ તેલ અને ગેસના ભાવ ઊંચા રાખી શકે છે કારણ કે દેશોને તેમના ક્ષીણ થયેલા ભંડારને ફરીથી ભરવા અને ઉત્પાદન પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સમયની જરૂર પડશે.

કોનોકોફિલિપ્સના સીઈઓ રાયન લિયોન્સે જણાવ્યું હતું કે દરરોજ 8 થી 10 મિલિયન બેરલ તેલ અને વૈશ્વિક એલએનજી બજારના આશરે 20 ટકા ભાગને દૂર કરવાથી નોંધપાત્ર અસર થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે સિસ્ટમમાંથી પુરવઠો ઝડપથી ઓછો થઈ રહ્યો છે અને બજાર તેને સરળતાથી શોષી શકતું નથી.

કુવૈત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશનના સીઈઓ શેખ નવાફ અલ-સબાહે Strait of Hormuz બંધ થવાને પશ્ચિમ એશિયાઈ તેલ ઉત્પાદકો સામે આર્થિક નાકાબંધી ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે આ વિક્ષેપ ફક્ત ગલ્ફ ઉત્પાદકો પર હુમલો નથી પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરી રહ્યો છે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર ડોમિનો અસર કરી શકે છે.

સ્વતંત્ર વિશ્લેષક પોલ સાન્કીએ તેને વર્ષ 1973ના આરબ ઓઈલ પ્રતિબંધ પછીનો સૌથી ગંભીર તેલ આંચકો ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું આટલું બંધ થવું પહેલાં ક્યારેય જોવા મળ્યું નથી અને પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે. અધિકારીઓની ચેતવણીઓ યુએસ સરકારના દ્રષ્ટિકોણથી અલગ છે. US ઉર્જા સચિવ ક્રિસ રાઈટે તેને ટૂંકા ગાળાનો ખતરો ગણાવ્યો અને કહ્યું કે ઈરાનને નબળા બનાવવાના લાંબા ગાળાના ધ્યેય માટે તે કિંમત ચૂકવવી પડશે.

જોકે કંપનીના અધિકારીઓએ ઓપરેશનલ અને રોકાણના જોખમોને વધુ ગંભીર ગણાવ્યા હતા. રાયન લાન્સે જણાવ્યું હતું કે ConocoPhillips Qatarમાં તેની સંપત્તિઓનું રક્ષણ કરવા માટે અમેરિકી સરકાર પાસેથી લશ્કરી સહાય માંગી રહી છે. ડ્રોન હુમલા બાદ કંપનીએ બિન-આવશ્યક કર્મચારીઓને છૂટા કરવા પડ્યા અને કતાર LNG હબ બંધ કરવું પડ્યું, જ્યાં કંપનીનું મોટું રોકાણ છે. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે આ મુદ્દો હવે ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ (Crude Oil Price) પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ વાસ્તવિક માળખાગત સુવિધાઓ, નિકાસ સુવિધાઓ અને કર્મચારીઓની સલામતી પણ જોખમમાં છે.

કિંમતો લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહી શકે છે. અધિકારીઓએ એમ પણ કહ્યું હતું કે યુદ્ધ પછી પણ ઊર્જાના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહી શકે છે. અમેરિકાના ક્રૂડ ઓઇલ 49 ટકા વધીને 99.64 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયું છે, અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ 55 ટકા વધીને 112.57 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયું છે. જોકે ઘણા અધિકારીઓ કહે છે કે ફ્યુચર્સ ભાવ હજુ પણ વાસ્તવિક પુરવઠાને પ્રતિબિંબિત કરતા નથી.