વોશિંગ્ટન: ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ શરૂ થયેલા ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધને આજે ૩૨ દિવસ પૂર્ણ થયા છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકી પ્રમુખ ટ્રમ્પ આજે રાત્રે ૯ વાગ્યે રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન કરવાના છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આ યુદ્ધ આગામી ૨ થી ૩ અઠવાડિયામાં સમાપ્ત થઈ શકે છે, જોકે સામે પક્ષે ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ઓછામાં ઓછા ૬ મહિના સુધી લડવા માટે તૈયાર છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ રહે તો પણ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા તૈયાર છે, જેના કારણે બજારમાં ભારે હલચલ જોવા મળી રહી છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલના ભાવમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો:
યુદ્ધની સીધી અસર સામાન્ય જનતા પર જોવા મળી રહી છે. અમેરિકામાં પેટ્રોલના સરેરાશ ભાવ ૨૦૨૨ પછી પ્રથમ વખત ૪ ડોલરને પાર કરી ૪.૦૧૮ ડોલર પર પહોંચી ગયા છે, જ્યારે ડીઝલનો ભાવ ૫.૪૫૪ ડોલર થયો છે. વર્ષની શરૂઆતમાં ૫૯ ડોલર પ્રતિ બેરલ મળતું ક્રૂડ ઓઈલ હવે ૧૦૨ ડોલર પર પહોંચ્યું છે, જે ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં ૭૩ ટકાનો જંગી વધારો દર્શાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય એનર્જી એજન્સીએ તેને ઈતિહાસનો સૌથી મોટો સપ્લાય વિક્ષેપ ગણાવ્યો છે. જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયામાં એલએનજીના ભાવમાં ૪૮ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે ફિલિપાઈન્સે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે.

ટેક કંપનીઓને ધમકી અને કુવૈત પર હુમલા:
ઈરાનના આઈઆરજીસી (IRGC) દ્વારા અમેરિકાની ૧૭ દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓને સીધી ચેતવણી આપવામાં આવી છે. જેમાં એપલ, ગુગલ, માઈક્રોસોફ્ટ, ટેસ્લા, મેટા, આઈબીએમ, ઈન્ટેલ અને એચપી જેવી કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાને ધમકી આપી છે કે જો તેમના નેતાઓની હત્યાઓ ચાલુ રહેશે તો આજથી જ આ કંપનીઓના એકમો પર હુમલા કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, કુવૈત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ઈરાની ડ્રોન હુમલામાં ફ્યુઅલ ટેન્કો સળગી ઉઠી હતી, જોકે કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી. દુબઈના દરિયામાં કુવૈતનું તેલનું ટેન્કર 'અલ-સલ્મી' પણ ડ્રોન હુમલાનો ભોગ બન્યું છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને રણનીતિક ગતિરોધ:
વિશ્વના તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વની એવી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની હાલમાં ઈરાન દ્વારા બંધ કરી દેવામાં આવી છે. યુદ્ધ પહેલા અહીંથી દરરોજ ૧૩૦ જહાજો પસાર થતા હતા, જેની સંખ્યા હવે ઘટીને ૬ થી પણ ઓછી થઈ ગઈ છે. પરિણામે ૨,૦૦૦ જેટલા જહાજો અને ૨૦,૦૦૦ નાવિકો આ વિસ્તારમાં ફસાયેલા છે. દરમિયાન, ઇઝરાયેલ દ્વારા હોર્મુઝ બ્લોકેડનું સંચાલન કરતા આઈઆરજીસી નેવી કમાન્ડર અલીરેઝા તાંગસીરીની હત્યા કરવામાં આવી છે, તેમ છતાં ઈરાનના વલણમાં કોઈ ફેરફાર આવ્યો નથી.

મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધોમાં તિરાડ:
આ યુદ્ધમાં અમેરિકા અને તેના મિત્ર દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં પણ તિરાડ પડતી દેખાઈ રહી છે. ટ્રમ્પે યુરોપિયન સાથી દેશો અને બ્રિટનને પોતાની તેલની જરૂરિયાતો જાતે સંભાળવા અને હોર્મુઝમાં દરમિયાનગીરી કરવા જણાવ્યું છે. સ્પેન અને ઈટાલી જેવા દેશોએ અમેરિકાને તેમના સૈન્ય મથકો કે હવાઈ ક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરવાની મનાઈ ફરમાવી છે. માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું છે કે યુદ્ધ બાદ અમેરિકા-નાટો સંબંધોનું ફરીથી પરીક્ષણ કરવું પડશે. બીજી તરફ, ઈરાનની સંસદ પરમાણુ અપ્રસાર સંધિ (NPT) માંથી બહાર નીકળવા માટે કાયદો લાવી રહી છે, જે પરમાણુ હથિયારો બનાવવા પરના પ્રતિબંધોને હટાવી દેશે.