દુબઈ: તા.૧ છેલ્લા પાંચ દાયકાનો ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે મધ્ય પૂર્વમાં જ્યારે પણ યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાઈ છે, ત્યારે મોટા આર્થિક કેન્દ્રોને ભારે કિંમત ચૂકવવી પડી છે. બેરૂતથી લઈને કુવૈત સુધીના ઉદાહરણો નજર સામે છે. અત્યારે જ્યારે ઈરાન અને યુએસ-ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંઘર્ષની જ્વાળાઓ આખા પ્રદેશને લપેટમાં લઈ રહી છે, ત્યારે પ્રશ્ન એ ઊભો થયો છે કે શું દુબઈ અને અબુ ધાબી તેમની આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા ટકાવી શકશે? સત્તાવાર રીતે બધું બરાબર હોવાના દાવાઓ વચ્ચે જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહી છે.
બજારમાં કડાકો અને આર્થિક નુકસાનનો અંદાજ
યુદ્ધ પાંચમા અઠવાડિયામાં પ્રવેશતા જ દુબઈના શેરબજારમાં પ્રચંડ ગાબડાં જોવા મળ્યા છે. સંઘર્ષની શરૂઆતથી બજારમાં ૧૮% થી વધુનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં લગભગ ૩૦% નો કડાકો બોલી ગયો છે. યુએન ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામના અહેવાલ મુજબ, આ યુદ્ધને કારણે આરબ દેશોને કુલ $૧૨૦ અબજથી $૧૯૪ અબજ સુધીનું તોતિંગ જીડીપી નુકસાન થઈ શકે છે. દુબઈ એરપોર્ટ અને જેબેલ અલી બંદર જેવા વ્યૂહાત્મક સ્થાનો હવે અગાઉ જેવી ધમધમાટ અનુભવતા નથી.
'મેં આના માટે સાઇન અપ કર્યું નહોતું' – વિદેશીઓમાં ફફડાટ
દુબઈમાં રહેતા હજારો વિદેશીઓ, જેઓ અહીંના શૂન્ય આવકવેરા અને લક્ઝરી લાઈફસ્ટાઈલને કારણે આકર્ષાયા હતા, તેઓમાં હવે ભયનો માહોલ છે. એક વરિષ્ઠ બેન્કરે જણાવ્યું કે, અત્યાર સુધી લોકો દુબઈને લંડનના વિકલ્પ તરીકે જોતા હતા, પરંતુ હવે અસુરક્ષાના આ યુગમાં લોકો ફરીથી જૂના અને સલામત ગણાતા કેન્દ્રો જેવા કે જીનીવા, મિલાન કે હોંગકોંગ તરફ નજર દોડાવી રહ્યા છે. લોકોમાં હવે એવી ચર્ચા સામાન્ય બની છે કે આર્થિક ફાયદા સામે જીવનું જોખમ પરવડે તેમ નથી.
સાર્વભૌમ સંપત્તિ ભંડોળ પર નિર્ભરતા
UAE પાસે $૧.૪ ટ્રિલિયનના વિશાળ સાર્વભૌમ સંપત્તિ ભંડોળ છે. અત્યાર સુધી આ નાણાં આંતરરાષ્ટ્રીય હોટલો અને ટેક કંપનીઓમાં રોકાતા હતા, પરંતુ લાંબા યુદ્ધની સ્થિતિમાં આ નાણાંનો ઉપયોગ સ્થાનિક અર્થતંત્ર અને આંતરિક સુરક્ષા માટે કરવો પડી શકે છે. જોકે દુબઈના શાસકો આશાવાદી છે કે અમીરાત આ કટોકટીમાંથી વધુ મજબૂત બનીને બહાર આવશે, પરંતુ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં તેલના પુરવઠામાં અવરોધ અને મિસાઈલ હુમલાઓની સતત ધમકીઓ આ આશાને પડકારી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, હવે એવો સમય આવ્યો છે કે રોકાણકારો 'ગ્લેમર' કરતા 'સ્થિરતા'ને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે. જો યુદ્ધ જલ્દી વિરામ નહીં લે, તો દુબઈની વર્ષોની મહેનતથી ઉભી થયેલી છબીને કાયમી નુકસાન થવાની ભીતિ છે.