નવી દિલ્હી: તા.૧ રાજધાની દિલ્હીના ઐતિહાસિક પુરાણા કિલ્લાના સાનિધ્યમાં ૨૬માં 'જહાં-એ-ખુસરો' સૂફી સંગીત મહોત્સવનું શાનદાર સમાપન થયું હતું. આ પ્રસંગે લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર તરનજીત સિંહ સંધુએ વિશેષ હાજરી આપી હતી. અમેરિકામાં ભારતના રાજદૂત તરીકે સેવા આપી ચૂકેલા સંધુ ઓલિવ-લીલી પાઘડીમાં સજ્જ થઈને સૂફી સંગીતના ચાહકો વચ્ચે હળવાશની પળો માણતા જોવા મળ્યા હતા. તેમણે આ ઉત્સવને ભારતની સહિયારી સંસ્કૃતિ અને સમૃદ્ધ વારસાનું પ્રતીક ગણાવ્યું હતું.

ખુસરોની યાદમાં 'સફર-એ-ઇશ્ક'

મુઝફ્ફર અલી દ્વારા ક્યુરેટ કરવામાં આવેલા આ વર્ષના ઉત્સવની થીમ “ઝંખનાનું ઘોડા | સફર-એ-ઇશ્ક ચાલુ રહે છે” રાખવામાં આવી હતી. ૭૦૦ વર્ષ પહેલાં દિલ્હીની ગલીઓમાં ફારસી અને હિંદવીમાં કવિતા રેલાવનાર અમીર ખુસરોની યાદમાં આ મહોત્સવ છેલ્લા ૨૫ વર્ષથી યોજાય છે. સંધુ અને અલીએ પરંપરાગત દીવો પ્રગટાવીને સાંજની શરૂઆત કરી હતી, જેણે પુરાણા કિલ્લાના વાતાવરણને આધ્યાત્મિક રોશનીથી ભરી દીધું હતું.

પંજાબી સૂફી ગાયકોનો દબદબો

વર્ષ ૨૦૨૬ની આ આવૃત્તિમાં પંજાબી સૂફી પરંપરાનો ભારે પ્રભાવ જોવા મળ્યો હતો. પદ્મશ્રી હંસ રાજ હંસ, સુખવિંદર સિંહ અને લખવિંદર વડાલી જેવા દિગ્ગજ કલાકારોએ પોતાની ગાયકીથી શ્રોતાઓને ડોલાવ્યા હતા. સમાપન સાંજે સતિન્દર સરતાજે મોરચો સંભાળ્યો હતો. સૂફી સંગીતમાં પીએચ.ડી. કરનાર સરતાજે પંજાબી લોકગીતો અને કાવ્યાત્મક રહસ્યવાદનું એવું મિશ્રણ પેશ કર્યું કે લોકો "સાઈ-સાઈ" ના નાદ સાથે ઝૂમી ઉઠ્યા હતા. તેમણે મજાકમાં પંજાબીઓના સમય વધારવાના અંદાજ વિશે ટિપ્પણી કરીને શ્રોતાઓના દિલ જીતી લીધા હતા.

ભારત-ઈરાની સંગીતની જુગલબંધી

આ ઉત્સવ માત્ર ભારતીય સંગીત પૂરતો મર્યાદિત નહોતો. ઈરાની કલાકારોએ પણ પોતાની કળાનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. ઈરાની પર્ક્યુશનિસ્ટ સિના ફખરોદ્દીને 'દાફ' અને મેઇસમ અલીનાઘિયાને 'કમાનચેહ' પર પર્ફોર્મ કર્યું હતું, જેમને મૃદંગમ પર તંજાવુર આર. કેશવને સાથ આપ્યો હતો. આ ઈન્ડો-પર્શિયન જુગલબંધીએ અમીર ખુસરોની કવિતાઓને એક નવો જ આયામ આપ્યો હતો.

દિલ્હીની આ સાંજ 'ગંગા-જમુની તહઝીબ'ની સાક્ષી બની હતી, જ્યાં ભાષા અને સરહદોના બંધન તોડીને સંગીતે હૃદય સાથે સંવાદ સાધ્યો હતો.