વોશિંગ્ટન: તા.૧ અમેરિકામાં વસતા ઈરાની ડાયસ્પોરા (પ્રવાસી સમુદાય) અત્યારે એક વિચિત્ર રાજકીય વમળમાં ફસાયા છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં વોશિંગ્ટન ડી.સી.ની શેરીઓમાં એક તરફ ૧,૦૦૦થી વધુ ઈરાનીઓએ 'MIGA' (મેક ઈરાન ગ્રેટ અગેન) ની ટોપીઓ પહેરીને ઈરાન પર યુ.એસ.-ઈઝરાયેલના હુમલાઓને સમર્થન આપ્યું, તો બીજી તરફ લોસ એન્જલસમાં વિશાળ જનમેદનીએ "ઈરાનથી હાથ દૂર રાખો" ના નારા લગાવી યુદ્ધનો વિરોધ કર્યો હતો. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કઠોર નીતિઓએ આ સમુદાયમાં વર્ષો જૂની રાજકીય તિરાડોને ફરી જીવંત કરી દીધી છે.

ઐતિહાસિક તિરાડો અને ત્રણ જૂથો

મિનેસોટા યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર વિલિયમ ઓ. બીમેનના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિભાજનના મૂળ ૧૯૭૮-૭૯ની ઈરાની ક્રાંતિમાં છુપાયેલા છે. તે સમયે ત્રણ મુખ્ય વિચારધારાઓ ઉભરી હતી: ૧. ધર્મનિરપેક્ષ રાષ્ટ્રવાદીઓ, ૨. આયાતુલ્લા ખોમેનીના નેતૃત્વમાં ધાર્મિક દળો (જે અત્યારે સત્તા પર છે), અને ૩. ઇસ્લામિક માર્ક્સવાદી જૂથો જેમ કે 'મુજાહિદ્દીન-એ-ખલ્ક'. આજે અમેરિકામાં વસતા ઈરાનીઓ આ જૂની માન્યતાઓને આધારે જ ટ્રમ્પની નીતિઓને મૂલવી રહ્યા છે.

ટ્રમ્પ પ્રત્યેનો ઝુકાવ અને 'શાસન પરિવર્તન'ની આશા

કેલિફોર્નિયામાં સ્થાયી થયેલા ઘણા શ્રીમંત ઈરાનીઓ અને પદભ્રષ્ટ શાહના સમર્થકો રિપબ્લિકન પાર્ટી તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે. તેઓ માને છે કે ટ્રમ્પનું કઠોર વલણ જ ઈરાનના વર્તમાન ઇસ્લામિક શાસનને ઉખેડી ફેંકી શકે છે. ક્રાઉન પ્રિન્સ રેઝા પહલવીએ પણ રિપબ્લિકન વર્તુળોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધાર્યો છે. જોકે, ઈરાનની અંદર પહલવીની લોકપ્રિયતા અંગે હજુ પણ શંકા છે, કારણ કે ૧૯૫૩ના અમેરિકન સમર્થિત બળવાની યાદો હજુ લોકોના માનસમાં તાજી છે.

યુદ્ધનો ભય અને માનવતાવાદી ચિંતા

બીજી તરફ, ડાયસ્પોરાનો એક મોટો હિસ્સો (લગભગ ૪૯.૩%) લશ્કરી કાર્યવાહીનો સખત વિરોધ કરી રહ્યો છે. આ જૂથને ડર છે કે અમેરિકી હસ્તક્ષેપ મધ્ય પૂર્વને તબાહ કરી નાખશે અને નિર્દોષ નાગરિકોનો ભોગ લેવાશે. સેમ ગોલઝારી જેવા ઘણા પ્રવાસીઓ કહે છે કે, "અમે વર્તમાન શાસનનો વિરોધ કરીએ છીએ, પણ અમને ટ્રમ્પ કે ઈઝરાયેલ પર વિશ્વાસ નથી કે તેઓ ઈરાનના ભલા માટે કામ કરશે."

ચૂંટણી પર અસર

ઈરાની-અમેરિકન મતો અત્યારે કોઈ એક પક્ષના પક્ષમાં નથી. શ્રીમંત અને પરંપરાવાદી જૂથો ટ્રમ્પના સમર્થક છે, જ્યારે યુવા પેઢી અને યુદ્ધ વિરોધી જૂથો ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની મુત્સદ્દીગીરીમાં વિશ્વાસ રાખે છે. આગામી સમયમાં સુપ્રીમ લીડર અલી ખામેનીના અનુગામી કોણ બનશે અને પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની સ્થિતિ શું રહેશે, તેના પર આ સમુદાયની રાજનીતિનો ભાવિ મદાર ટકેલો છે.

અમેરિકાના રાજકારણમાં ઈરાની ડાયસ્પોરા અત્યારે એક નિર્ણાયક અને અત્યંત ખંડિત મતદાન જૂથ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેની અસર ૨૦૨૬ની ચૂંટણીઓના પરિણામો પર પણ જોવા મળી શકે છે.