રાજકોટ: ભારતમાં સતત વધતી જતી ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને સાયબર ક્રાઈમના કિસ્સાઓને ડામવા માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ કમર કસી છે. આજથી એટલે કે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી દેશમાં UPI સહિતના તમામ ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે 'ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન' (2FA) ના નવા નિયમો અમલમાં આવી ગયા છે. આ નવા ફેરફાર બાદ હવે ગ્રાહકોના મહેનતની કમાણીના પૈસા પહેલા કરતા વધુ સુરક્ષિત બનશે, કારણ કે માત્ર પિન ચોરી કરીને કોઈ તમારા ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી શકશે નહીં.

ડબલ વેરિફિકેશનનો નવો પ્રોટોકોલ

નવા નિયમો મુજબ, હવે જ્યારે તમે UPI કે અન્ય ડિજિટલ માધ્યમથી પેમેન્ટ કરશો, ત્યારે માત્ર ૪ કે ૬ આંકડાનો પિન નાખવો પૂરતો નહીં હોય. વ્યવહારને પૂર્ણ કરવા માટે તમારે બીજા સ્તરની સુરક્ષા પસાર કરવી પડશે. જેમાં વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP), ફિંગરપ્રિન્ટ સ્કેન અથવા ફેસ આઈડી (ચહેરાની ઓળખ) દ્વારા વેરિફિકેશન કરવું ફરજિયાત રહેશે. જો કોઈ ભૂલથી તમારો પિન જાણી લે તો પણ આ બીજા સ્તરની સુરક્ષા વગર તમારા ખાતામાંથી નાણાં ટ્રાન્સફર કરી શકાશે નહીં.

બેંકિંગ એપ્સમાં 'નો સ્ક્રીનશોટ' પોલિસી

સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે RBI એ એક મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. હવેથી કોઈપણ બેંકિંગ કે પેમેન્ટ એપ્લિકેશનમાં મુસાફરો કે ગ્રાહકો સ્ક્રીનશોટ લઈ શકશે નહીં કે સ્ક્રીન રેકોર્ડિંગ કરી શકશે નહીં. ઘણીવાર સ્કેમર્સ રિમોટ એક્સેસ એપ્સ દ્વારા ગ્રાહકોની સ્ક્રીન જોઈને પિન ચોરી લેતા હતા, પરંતુ આ પ્રતિબંધ બાદ આવી છેતરપિંડી પર બ્રેક લાગશે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પ્રક્રિયાને કારણે પેમેન્ટ પૂર્ણ થવામાં થોડી સેકન્ડનો વિલંબ થઈ શકે છે.

નિષ્ણાતોનો મત અને ભવિષ્યની તૈયારી

નાણાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમમાં વિશ્વાસ વધારવા માટે આ પગલું અનિવાર્ય હતું. રેગ્યુલેટરી અફેર્સના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વાસ્તવિક સમયમાં વેરિફિકેશન થવાથી છેતરપિંડીની શક્યતા નહિવત થઈ જાય છે. RBI ના આ કડક વલણને કારણે બેંકો અને તમામ પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ માટે હવે ૧ એપ્રિલથી આ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.

જોકે શરૂઆતમાં ગ્રાહકોને OTP કે ફિંગરપ્રિન્ટની આ વધારાની પ્રક્રિયા થોડી કંટાળાજનક લાગી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે આ સિસ્ટમ ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ માળખાને વિશ્વનું સૌથી સુરક્ષિત માળખું બનાવવામાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. હવે તમારો ફોન ખોવાઈ જાય કે પિન લીક થાય, તો પણ તમારા પૈસા સલામત રહેશે.