નવી દિલ્હી :નવા મહિનાની શરૂઆત સાથે, પ્રીમિયમ પેટ્રોલ, FASTag, LPG કોમર્શિયલ સિલિન્ડર અને જેટ ફ્યુઅલના નવા ભાવથી સામાન્ય માણસને ભારે ફટકો પડ્યો. દરમિયાન, સરકારનું કહેવું છે કે કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવ નિયંત્રણમુક્ત છે, એટલે કે તે બજાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે અને સામાન્ય રીતે માસિક સુધારેલા હોય છે. કેન્દ્ર સરકાર જણાવે છે કે આ સિલિન્ડરોનો ઉપયોગ ઉદ્યોગો અને હોટલોમાં થાય છે અને કુલ LPG વપરાશના 10% કરતા ઓછા હિસ્સો ધરાવે છે.

   પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 1 એપ્રિલના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારાનું મુખ્ય કારણ સાઉદી કોન્ટ્રાક્ટ ભાવમાં 44% નો તીવ્ર વધારો હતો, જે માર્ચમાં પ્રતિ મેટ્રિક ટન $542 થી વધીને એપ્રિલમાં પ્રતિ મેટ્રિક ટન $780 થયો હતો. કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે વૈશ્વિક LPG પુરવઠાનો આશરે 20-30% હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અટવાઈ ગયો છે, જેના કારણે પુરવઠો ખોરવાઈ રહ્યો છે અને ભાવ દબાણ વધી રહ્યું છે.

   કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે, ઘરેલુ ગ્રાહકોને સંપૂર્ણ રાહત આપતા, ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૯૧૩ પર સ્થિર રાખવામાં આવી છે, જેનો અર્થ એ થયો કે તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) ના લાભાર્થીઓ માટે, સિલિન્ડરની કિંમત ₹૬૧૩ પર યથાવત છે, જેનાથી તેઓ સબસિડી મેળવતા રહી શકે છે

  ભારતમાં ઘરેલુ LPGના ભાવ વૈશ્વિક સ્તરે ઘણા દેશોમાં સૌથી નીચા છે. પાકિસ્તાનમાં LPGનો ભાવ લગભગ ₹૧,૦૪૬, શ્રીલંકામાં લગભગ ₹૧,૨૪૨ અને નેપાળમાં લગભગ ₹૧,૨૦૮ છે. આ સરખામણી સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધારો થવા છતાં, ભારતીય ગ્રાહકોને પ્રમાણમાં સસ્તું LPG પૂરું પાડવામાં આવી રહ્યું છે.

હાલના ભાવે, તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) પ્રતિ સિલિન્ડર આશરે ₹૩૮૦ ની અંડર-રિકવરીનો સામનો કરી રહી છે. એવો અંદાજ છે કે મેના અંત સુધીમાં તેમનો કુલ નુકસાન આશરે ₹૪૦,૪૮૪ કરોડ સુધી પહોંચશે. ગયા વર્ષે, કુલ ₹60,000 કરોડના નુકસાનમાંથી ₹30,000 કરોડ તેલ પીએસયુ કંપનીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના ₹30,000 કરોડ સરકારે ઉઠાવ્યા હતા જેથી ખાતરી કરી શકાય કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે LPG ના ભાવમાં વધારો સામાન્ય નાગરિકો પર સીધી અસર ન કરે.

છેલ્લા મહિનામાં વૈશ્વિક પેટ્રોલિયમ ભાવમાં 100% વધારો થયો હોવા છતાં, જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (PSU OMCs) 1 એપ્રિલ, 2026 સુધી રિટેલ ભાવ (RSP) સ્તરે પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર ₹24.40 અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર ₹104.99 ની અંડર-રિકવરીનો સામનો કરી રહી છે.

કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. દિલ્હીમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹94.77 અને ડીઝલ ₹87.67 પર સ્થિર છે. દરમિયાન, તાજેતરમાં પ્રતિ લિટર ₹2 નો વધારો ફક્ત પ્રીમિયમ પેટ્રોલ વેરિઅન્ટ XP95, Power95 અને Speed પર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉચ્ચ-ઓક્ટેન પ્રદર્શનવાળા ઇંધણ છે, જેના ભાવ દર પંદર દિવસે સુધારેલા હોય છે. તેમના વેચાણનો હિસ્સો કુલ પેટ્રોલ વપરાશના માત્ર 2% થી 5% છે. ગ્રાહકો તેમની પસંદગીના વધારાના ભાવ (પ્રીમિયમ) પર આ ઇંધણ ખરીદે છે. ભારતના દરેક પેટ્રોલ પંપ પર નિયમિત પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ હજુ પણ સ્થિર છે, જ્યારે વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં ભાવમાં 30-50%નો વધારો થયો છે.

ઊર્જા નિષ્ણાતો કહે છે કે ઈરાન કટોકટીને કારણે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચાઈએ છે. આનાથી તેલ કંપનીઓને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જોકે, આ બોજ હાલમાં જનતા પર નાખવામાં આવી રહ્યો નથી. પરંતુ આ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે નહીં. જો પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો રાજ્યની ચૂંટણીઓ પછી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થવાની સંભાવના છે.