નવી દિલ્હી,તા.૦૪ઃ ડ્રાઇવિગ લાયસન્સ રિન્યુ કરવામાં વિલંબ હોય, જન્મ કે મૃત્યુની જાણ ન કરવી હોય, કે વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન રસ્તો રોકવો હોય... અત્યાર સુધી, આવી નાની ભૂલો પણ તમને ગુનેગાર બનાવી શકે છે. પરંતુ હવે, આ પરિસ્થિતિ બદલાવાની છે. સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ પબ્લિક ટ્રસ્ટ (સુધારા) બિલ ૨૦૨૬, જૂના કાયદાકીય માળખાને બદલવાનો પ્રયાસ કરે છે જ્યાં દરેક ભૂલ માટે જેલની સજા થતી હતી. હવે, સરકાર સજા ને બદલે સુધારા પર ભાર મૂકી રહી હોય તેવું લાગે છે.પબ્લિક ટ્રસ્ટ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) બિલ સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે. ગેઝેટ નોટિફિકેશન જારી થતાં આ બિલ કાયદો બનશે. એકવાર આ બિલ કાયદો બની જશે, તો વર્તમાન કાયદા હેઠળના ઘણા ગુનાઓને ગુનાહિત જાહેર કરવામાં આવશે નહીં. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલ દાવો કરે છે કે આનાથી જનતાના જીવનધોરણમાં સુધારો થશે અને તેમના જીવનધોરણમાં પરિવર્તન આવશે.

આ બિલ હેઠળ, ૭૯ કેન્દ્રીય કાયદાઓની ૭૮૪ જોગવાઈઓમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૭૦૦ થી વધુ નાના ગુનાઓને સંપૂર્ણપણે ગુનાહિત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે આને હવે ગુના ગણવામાં આવશે નહીં, અને મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, દંડ અથવા ચેતવણી જેવા વિકલ્પો અપનાવવામાં આવશે. સરકાર માને છે કે આનાથી સામાન્ય માણસને રાહત મળશે અને ન્યાય વ્યવસ્થા પર બિનજરૃરી દબાણ ઓછું થશે.

સરકારે દેશભરની અદાલતોમાં મોટા પાયે પડતર કેસોને ઘટાડવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે, જેમાં નાના કેસોનો પણ સમાવેશ થાય છે. સંસદમાં પબ્લિક ટ્રસ્ટ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ પસાર થયા બાદ, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયે તમામ વિભાગોને પડતર કેસોની સમીક્ષા કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર અદાલતો પરનો બોજ ઘટાડવાનો નથી પરંતુ સામાન્ય નાગરિકો અને વ્યવસાયોને રાહત આપવાનો પણ છે.

સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જે કેસોમાં ગુના ગંભીર નથી તે પાછા ખેંચવા માટે વિચારણા કરવામાં આવશે. વિભાગોને આવા કેસોને ઓળખવા અને કોર્ટમાં અરજીઓ દાખલ કરીને બંધ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આનાથી માત્ર કોર્ટમાં પડતર કેસોની સંખ્યા જ ઓછી થશે નહીં પરંતુ લોકોને લાંબા સમયથી ચાલતી કાનૂની મુશ્કેલીઓમાંથી પણ રાહત મળશે.

આ બિલ ૭૯ કેન્દ્રીય કાયદાઓની ૭૮૪ જોગવાઈઓમાં સુધારો કરે છે. લગભગ ૧,૦૦૦ નાના ગુનાઓને ગુનાહિત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે અને દંડ અથવા ચેતવણીઓ સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવ્યા છે. ૫૭ જોગવાઈઓમાં જેલની સજા નાબૂદ કરવામાં આવી છે, જ્યારે ઘણા કિસ્સાઓમાં, સજાઓ ઘટાડવામાં આવી છે અથવા દંડથી બદલવામાં આવી છે. આનાથી કાયદાઓ વધુ સરળ અને વ્યવહારુ બનશે.

સરકારના મતે, દેશમાં અંદાજે ૫૦ મિલિયન કેસોમાં નાના ગુનાઓનો સમાવેશ થાય છે જે કદાચ અદાલતો સુધી પહોંચવા જોઈએ નહીં. નવી જોગવાઈઓ સાથે, આ કેસોને બંધ કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે. આનાથી ન્યાયિક પ્રણાલી પર દબાણ ઓછું થશે અને ગંભીર બાબતો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

પબ્લિક ટ્રસ્ટ બિલનો હેતુ વ્યવસાયને સરળ બનાવવા અને લોકોને બિનજરૃરી મુશ્કેલીઓથી બચાવવાનો છે. અગાઉ, નાના ઉલ્લંઘનો પર પણ કડક કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેના કારણે વ્યવસાયો માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ હતી. હવે, આવા કિસ્સાઓમાં ફકત દંડ અથવા ચેતવણીઓ લાદવામાં આવશે. આનાથી ભ્રષ્ટાચાર અને બિનજરૃરી દબાણ ઘટવાની અપેક્ષા છે.

યુદ્ધ વચ્ચે ભારતે પોતાનો 'રસોઈ યોજના' બદલી, ઘરેલુ ગેસ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નવી તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

કેન્દ્ર સરકારે પણ રાજ્યોને તેમના કાયદાઓમાં સમાન ફેરફારો કરવા અપીલ કરી છે. અત્યાર સુધીમાં ૧૨ રાજ્યોએ આવા બિલ લાગુ કર્યા છે. સરકાર માને છે કે જો બધા રાજ્યો આ દિશામાં પગલાં લેશે, તો દેશભરમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા સરળ અને વધુ લોકો-મૈત્રીપૂર્ણ બનશે