નવી દિલ્હી : દિલ્હી હાઈકોર્ટે મલયાલમ સિનેમાના દિગ્ગજ અભિનેતા મોહનલાલના વ્યક્તિત્વ અધિકારો (Personality Rights) ના રક્ષણ માટે એક અત્યંત મહત્વનો અને કડક આદેશ પસાર કર્યો છે. જસ્ટિસ જ્યોતિ સિંહે આદેશ આપ્યો છે કે કોઈ પણ ત્રીજી વ્યક્તિ કે સંસ્થા મોહનલાલના નામ, અવાજ, છબી કે તેમના વ્યક્તિત્વના કોઈ પણ ગુણનો ઉપયોગ તેમની લેખિત પરવાનગી વગર વ્યાપારી લાભ માટે કરી શકશે નહીં. આ સુરક્ષા કવચમાં અત્યાધુનિક AI-જનરેટેડ સામગ્રી અને ડીપફેક્સનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે મોહનલાલ ભારતીય સિનેમાના એક પ્રતિષ્ઠિત સ્તંભ છે, જેમની ચાર દાયકાની કારકિર્દી અને ૩૬૦થી વધુ ફિલ્મોમાં આપેલું પ્રદાન અમૂલ્ય છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે કોઈ સેલિબ્રિટીના નામ કે અવાજનો ઉપયોગ કરીને ટી-શર્ટ, પોસ્ટર કે અન્ય એસેસરીઝ વેચવામાં આવે છે, ત્યારે તે માત્ર આર્થિક નુકસાન જ નહીં પરંતુ તે અભિનેતાની પ્રતિષ્ઠાને પણ ઠેસ પહોંચાડે છે. આ કેસમાં એવી અનેક વેબસાઇટ્સ અને સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ સામે આવ્યા હતા જે મોહનલાલના નામે ગેરકાયદેસર મર્ચેન્ડાઇઝ વેચી રહ્યા હતા.
વધુ ગંભીર બાબત એ હતી કે સોશિયલ મીડિયા પર AI ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને મોહનલાલના અવાજનું ક્લોનિંગ કરવામાં આવી રહ્યું હતું અને ડીપફેક વીડિયો દ્વારા વાંધાજનક તેમજ લૈંગિક રીતે સ્પષ્ટ સામગ્રી પીરસવામાં આવતી હતી. આ મામલે કોર્ટે સખત વલણ અપનાવતા મેટા, ગૂગલ અને એક્સ (X) જેવા પ્લેટફોર્મ્સને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ ૩૬ કલાકની અંદર આવી તમામ લિંક્સ અને URL હટાવી દે. જો વપરાશકર્તાઓ આ આદેશનું પાલન ન કરે, તો ટેક કંપનીઓએ સીધા જ પગલાં લઈને તે ખાતાઓની માહિતી અદાલતને પૂરી પાડવાની રહેશે. આ ચુકાદો આવનારા સમયમાં ડિજિટલ દુનિયામાં કલાકારોના અધિકારોની સુરક્ષા માટે મિસાલ બનશે.