વોશિંગ્ટન : અમેરિકાના રાજકીય ઈતિહાસમાં યુદ્ધો હંમેશા રહસ્ય અને પડદા પાછળની રમત રહ્યા છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં આ સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. ઈરાન પર હવાઈ હુમલા શરૂ થયાના ૩૨ દિવસ બાદ વ્હાઈટ હાઉસથી રાષ્ટ્રને સંબોધન કરતા ટ્રમ્પે એક અનોખો ઈતિહાસનો પાઠ ભણાવ્યો. તેમણે પ્રથમ અને બીજા વિશ્વયુદ્ધથી લઈને વિયેતનામ અને ઈરાક યુદ્ધના દિવસોની ગણતરી રજૂ કરીને એ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે ૩૨ દિવસનો સમયગાળો તો અત્યંત ટૂંકો છે. આ સંબોધન માત્ર વ્યૂહરચના નહોતી, પરંતુ અમેરિકન જનતાને લાંબા ગાળાના સંઘર્ષ માટે તૈયાર કરવાની એક મનોવૈજ્ઞાનિક ચાલ હતી.
૨૧મી સદીમાં અમેરિકાની વિદેશ નીતિ 'ક્યારેય ન સમાપ્ત થતા યુદ્ધો' (Forever Wars) પર આધારિત રહી છે. ૧૧ સપ્ટેમ્બરના હુમલા બાદ જન્મેલી આ વાસ્તવિકતામાં અમેરિકનો હવે યુદ્ધના આદિ બની ગયા છે. આ યુદ્ધો હવે વ્યાવસાયિક સૈન્ય અને અત્યાધુનિક ડ્રોન ટેકનોલોજી દ્વારા લડાય છે, જેના કારણે સામાન્ય જનતાએ તેના માટે કોઈ મોટું બલિદાન આપવું પડતું નથી. પરિણામે, યુદ્ધો પ્રત્યેનો સક્રિય વિરોધ પણ ઓસરી રહ્યો છે. ટ્રમ્પ, જેણે ૨૦૧૬માં 'અનંત યુદ્ધો' બંધ કરવાની વાત કરી હતી, તેઓ હવે પોતે જ વેનેઝુએલા, ક્યુબા અને હવે ઈરાન જેવા દેશો સાથે નવા મોરચા ખોલી રહ્યા છે.
આજના યુદ્ધો હવે રણમેદાન કરતા ટિકટોક (TikTok) અને એક્સ (X) જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વધુ લડાય છે. વ્હાઈટ હાઉસની સોશિયલ મીડિયા ટીમ એરસ્ટ્રાઈકના ફૂટેજને વિડિયો ગેમ ક્લિપ્સ સાથે જોડીને પ્રોપેગેન્ડા ફેલાવી રહી છે. આ 'ડિજિટલ વોરફેર' નાગરિકો અને વાસ્તવિક સંઘર્ષ વચ્ચેના સંબંધને વધુ તોડી રહ્યો છે. જ્યારે ટેકનોલોજી જોખમ ઘટાડે છે, ત્યારે લોકો તેના નૈતિક પરિણામો વિશે વિચારવાનું બંધ કરી દે છે. આ એક એવો ખતરનાક ટ્રેન્ડ છે જ્યાં યુદ્ધ માત્ર એક 'કન્ટેન્ટ' બનીને રહી ગયું છે.
વિરોધાભાસ એ છે કે, જ્યારે અમેરિકન સરકાર અને ટેક કંપનીઓ યુદ્ધને વધુ 'ઘર્ષણ રહિત' અને હાઈ-ટેક બનાવવાનો દાવો કરે છે, ત્યારે સામાન્ય માણસ માટે તેના ગંભીર પરિણામો ગેસના વધતા ભાવો અને આંતરરાષ્ટ્રીય અસ્થિરતાના રૂપમાં સામે આવે છે. ટ્રમ્પનું ૧ એપ્રિલનું ભાષણ એ યાદ અપાવે છે કે જ્યારે કોઈ રાષ્ટ્ર વાસ્તવિકતાથી કપાઈ જાય છે, ત્યારે તે પોતાના વિનાશક સાહસોને પણ 'પરિપ્રેક્ષ્ય' અને 'ઈતિહાસ' ના નામે યોગ્ય ઠેરવવામાં સફળ થઈ જાય છે. અમેરિકા હવે યુદ્ધો છુપાવવાને બદલે તેને એક ડિજિટલ ઉત્સવ તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે લોકશાહીના પાયા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.