નવી દિલ્હી : કેરળ વિધાનસભાની આગામી ૯ એપ્રિલના રોજ યોજાનારી ચૂંટણી પહેલા એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ (ADR) એ એક અત્યંત ચોંકાવનારો રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, કેરળના ચૂંટણી મેદાનમાં નસીબ અજમાવી રહેલા કુલ ઉમેદવારોમાંથી લગભગ ૩૮ ટકા ઉમેદવારો ગુનાહિત ઇતિહાસ ધરાવે છે. એટલું જ નહીં, ૩૯ ટકા ઉમેદવારો એવા છે જેમની પાસે કરોડો રૂપિયાની સંપત્તિ છે. આ આંકડાઓએ ભારતીય લોકશાહીમાં વધી રહેલા ધનબળ અને બાહુબળના પ્રભાવ સામે ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
ADR એ વિશ્લેષણ કરેલા ૮૬૩ ઉમેદવારોમાંથી ૩૨૪ ઉમેદવારો પર ફોજદારી કેસ નોંધાયેલા છે, જેમાંથી ૨૦૧ ઉમેદવારો સામે તો અત્યંત ગંભીર પ્રકારના ગુનાઓ છે. જો રાજકીય પક્ષોના વિભાજનની વાત કરીએ તો, કોંગ્રેસના ૮૫ માંથી ૭૨ ઉમેદવારો અને ભાજપના ૯૩ માંથી ૫૯ ઉમેદવારો પર કેસ છે. સીપીઆઈ(એમ) પણ આ યાદીમાં પાછળ નથી, તેના ૭૭ માંથી ૫૧ ઉમેદવારો ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવે છે. ખાસ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ૧૫ ઉમેદવારો મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનામાં સંકળાયેલા છે, જેમાં બળાત્કાર જેવા ગંભીર આરોપો પણ સામેલ છે.
રાજકારણમાં પૈસાના વધતા જતા પ્રભાવનો પુરાવો એ છે કે આ વખતે કેરળમાં ૩૩૯ કરોડપતિ ઉમેદવારો ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. કોંગ્રેસમાં ૬૧, ભાજપમાં ૫૨ અને સીપીઆઈ(એમ)માં ૫૨ કરોડપતિ ઉમેદવારો છે. ૨૦૨૧ની સરખામણીમાં ઉમેદવારોની સરેરાશ સંપત્તિમાં પણ ધરખમ વધારો જોવા મળ્યો છે. ૨૦૨૧માં જે સરેરાશ સંપત્તિ રૂ. ૧.૬૯ કરોડ હતી, તે વધીને હવે રૂ. ૨.૭૮ કરોડ થઈ ગઈ છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે તમામ પક્ષો ટિકિટ ફાળવણીમાં શ્રીમંત ઉમેદવારોને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦૨૦માં રાજકીય પક્ષોને આદેશ આપ્યો હતો કે જો તેઓ ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા ઉમેદવારને ટિકિટ આપે, તો તેના માટે ઠોસ કારણો રજૂ કરવા પડશે. જોકે, ADR ના મતે પક્ષો "લોકપ્રિયતા" કે "સામાજિક કાર્ય" જેવા પોકળ કારણો આપીને ગુનેગારોને ટિકિટ આપવાનું ચાલુ જ રાખે છે. આ બાબત દર્શાવે છે કે કાયદાકીય કડકાઈ છતાં ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવામાં હજુ ઘણી મજલ કાપવી બાકી છે.