નવી દિલ્‍હી,તા.૧૦: બેંકોથી લઈને શેરબજાર સુધી, ઘણા પૈસા લાવારિસ પડયા છે. આ એવા પૈસા છે જે ઘણા વર્ષોથી દાવો નથી. ૧ ફાઇનાન્‍સ મેગેઝિનના અહેવાલ મુજબ, ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધી ૧,૬૭૧ લિસ્‍ટેડ કંપનીઓના શેરમાં આશરે રૂ.૮૯,૦૦૦ કરોડ ફસાયેલા છે. આ પૈસા ઇન્‍વેસ્‍ટર એજ્‍યુકેશન એન્‍ડ પ્રોટેક્‍શન ફંડ ઓથોરિટી (IEPFA) પાસે છે.

રિપોર્ટ મુજબ, બેંક ડિપોઝિટ, શેર, વીમા અને EPF જેવા ક્ષેત્રોમાં કુલ રૂ.૨.૨ લાખ કરોડથી વધુની સંપત્તિનો કોઈ દાવેદાર નથી. આﾍર્યજનક રીતે, આ નાણાં ફક્‍ત નિષ્‍ક્રિય જ નથી પડી રહ્યા, પરંતુ ફુગાવાને કારણે ધીમે ધીમે તેનું મૂલ્‍ય પણ ગુમાવી રહ્યા છે.

રિલાયન્‍સ સહિત અનેક કંપનીઓના શેરનો સમાવેશ થાય છે

* અંદાજે ૧.૬૬ અબજ બિનદાવા કરાયેલા શેર છે.

* આમાં રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ લિમિટેડ જેવી મોટી કંપનીઓના શેરનો નોંધપાત્ર હિસ્‍સો શામેલ છે.

* રિલાયન્‍સ એકલા કુલ બિનદાવા કરાયેલા શેરના ૧૫% થી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે.

* સમય જતાં, તેમનું મૂલ્‍ય અનેકગણું વધ્‍યું છે, પરંતુ યોગ્‍ય માહિતી અથવા નોમિની ન હોવાને કારણે, તે તેમના માલિકો સુધી પહોંચી શક્‍યા નથી.

કેટલા પૈસા ક્‍યાં ફસાયેલા છે?

* બિનદાવા કરાયેલા નાણાંની સૌથી મોટી રકમ, રૂ.૯૭,૫૪૫ કરોડ, બેંક ડિપોઝિટમાં છે. આ નાણાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના DEA ફંડમાં જાય છે, જ્‍યાં તે ફક્‍ત ૩% સાદું વ્‍યાજ કમાય છે.

* વીમામાં, રૂ.૨૦,૦૬૨ કરોડ બિનદાવા કરાયેલા છે. આ રકમ પરિપક્‍વતા, મૃત્‍યુ દાવા અથવા સમર્પણ મૂલ્‍યના સ્‍વરૂપમાં છે.

* EPF ખાતાઓમાં રૂ.૧૦,૯૧૫ કરોડ (આશરે $૧.૨ બિલિયન) દાવા વગરના પડેલા છે. ૩૮% EPF ખાતા ૫-૧૦ વર્ષથી નિષ્‍ક્રિય છે. ૨૧% ખાતા ૨૦ વર્ષથી વધુ સમયથી દાવા વગરના પડેલા છે.

* મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં રૂ.૩,૪૫૨ કરોડ (આશરે $૧.૪ બિલિયન) દાવા વગરના રહે છે. આનો અર્થ એ થયો કે હજુ સુધી કોઈએ આ રકમનો દાવો કર્યો નથી. આમાં દાવા વગરના ડિવિડન્‍ડ અને રિડેમ્‍પશનનો સમાવેશ થાય છે.

ક્‍યાં દાવો કેમ નથી કરી રહ્યું?

* નિષ્‍ણાતોના મતે, આના ત્રણ મુખ્‍ય કારણો છે

* રોકાણ કરતી વખતે નોમિનીનું નામ ઉમેરવું કે અપડેટ કરવું નહીં.

* રોકાણ વિશે પરિવારના સભ્‍યોને જાણ ન કરવી.

શું તમારા પરિવાર પાસે પૈસા છે? આ રીતે તપાસો

* જો તમને લાગે કે તમારા પરિવારના પૈસા બેંક અથવા શેરબજારમાં ફસાયેલા હોઈ શકે છે, તો આ પગલાં લો.

* IEPFA વેબસાઇટ (iepf.gov.in) ની મુલાકાત લઈને દાવા વગરના શેર તપાસો.

* દાવો ન કરાયેલ બેંક થાપણો શોધવા માટે RBI ના UDGAM પોર્ટલનો ઉપયોગ કરો.

* વીમા અને મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ કંપનીઓ સાથે સ્‍થિતિ તપાસો