મુંબઇ તા.૧૧૧: આખી દુનિયા સ્‍વીકારે છે કે ભારતીયોનો સોના સાથે ખૂબ જૂનો અને ઊંડો સંબંધ છે. ભારતને અમથુ ગોલ્‍ડ બર્ડ કહેવામાં આવતું નથી. સદીઓથી થતી લૂંટ છતાં, ભારત વિશ્વની ટોચની ૧૦ બેંકો કરતાં સોનામાં વધુ સમૃદ્ધ છે. હા, સોનાના ભંડાર અંગેનો એક અહેવાલ બહાર આવ્‍યો છે જે વિશ્વને આﾍર્યચકિત કરી શકે છે. એસોચેમના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય ઘરોમાં રાખેલા સોનાનું કુલ મૂલ્‍ય હવે વિશ્વની ટોચની ૧૦ કેન્‍દ્રીય બેંકોના સામૂહિક સોનાના ભંડારને વટાવી ગયું છે.

રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૬ ની શરૂઆતમાં સોનાના ભાવમાં થયેલા મોટા વધારાને કારણે ભારતીય ઘરોમાં રાખેલા સોનાનું મૂલ્‍ય ડોલર ૫ ટ્રિલિયન (આશરે રૂ. ૪૧૫ લાખ કરોડ) થઈ ગયું છે. આ ખાનગી સંપત્તિનો વિશ્વનો સૌથી મોટો ભંડાર તરીકે ઉભરી આવ્‍યો છે.

એસોચેમનું વિશ્‍લેષણ સૂચવે છે કે જો ભારતીય ઘરોમાં રાખેલા આ સોનાનો માત્ર ૨ ટકા પણ દર વર્ષે નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થા (જેમ કે ગોલ્‍ડ બોન્‍ડ અથવા યોજનાઓ) માં લાવવામાં આવે, તો તે દેશના GDP માં ક્રાંતિ લાવી શકે છે.

જો આ વલણ ચાલુ રહે, તો આ સોનું ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતના અંદાજિત ડોલર ૩૪ ટ્રિલિયન GDP માં ઼૭.૫ ટ્રિલિયન વધારાનું યોગદાન આપી શકે છે. આનાથી ભારતીય અર્થતંત્રને ઼૪૦ ટ્રિલિયનના આંકને પાર કરવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.

અહેવાલમાં ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરવામાં આવી છે કે આટલો મોટો ખજાનો ઔપચારિક બેંકિગ સિસ્‍ટમની બહાર રહે છે. આ સંપત્તિને ઉત્‍પાદક પ્રવૃત્તિઓમાં ફેરવવા માટે, ગોલ્‍ડ મોનેટાઇઝેશન સ્‍કીમ અને સોના સામે લોન જેવા વિકલ્‍પોને પ્રોત્‍સાહન આપવાની જરૂર છે.

નવેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધીમાં, ભારતમાં સોના અને ઘરેણાં સામે લોન રૂા.૨૪.૩૪ લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે દર્શાવે છે કે લોકો હવે સોનાને રોકાણ તરીકે ધ્‍યાનમાં લઈ રહ્યા છે.

વર્લ્‍ડ ગોલ્‍ડ કાઉન્‍સિલ અનુસાર, ભારત સરકાર સત્તાવાર રીતે ૮૮૦ ટન સોનું ધરાવે છે, જે ભારતને વિશ્વમાં આઠમા ક્રમે છે. જો કે, જ્‍યારે ખાનગી હોલ્‍ડિંગ્‍સ અથવા ઘરોમાં રાખવામાં આવેલા સોનાની વાત આવે છે, ત્‍યારે ભારત સર્વોચ્‍ચ શાસન કરે છે. આપણે હજુ પણ સોનાના દાગીનાના વિશ્વના સૌથી મોટા ગ્રાહક છીએ.

સોનાના વધતા ભાવે ભારતીય પરિવારોની બેલેન્‍સ શીટને મજબૂત બનાવી નથી, પરંતુ તે ઉત્‍પાદન, માળખાગત સુવિધાઓ અને કૃષિ જેવા ક્ષેત્રો માટે પણ જીવનરેખા બની શકે છે. ફક્‍ત કબાટમાં સંગ્રહિત આ ઠંડા સોનાને ગરમકરવાની અને તેને મુખ્‍ય પ્રવાહના અર્થતંત્રમાં લાવવાની જરૂર છે