નવી દિલ્હી :ભારતના મહાન સમાજ સુધારક અને ક્રાંતિકારી વિચારક મહાત્મા જ્યોતિબા ફૂલેની 200મી જન્મજયંતીના ઐતિહાસિક અવસરે નવી દિલ્હીમાં એક ભવ્ય કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. શનિવારે સવારે સંસદ ભવન પરિસરમાં આવેલા 'પ્રેરણા સ્થળ' ખાતે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ  મોદીએ મહાત્મા ફૂલેની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી તેમના સામાજિક યોગદાનને યાદ કર્યું હતું. આ પ્રસંગે લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા, વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી અને કેન્દ્રીય મંત્રી જે.પી. નડ્ડા સહિતના અનેક દિગ્ગજ નેતાઓએ ઉપસ્થિત રહી શ્રદ્ધાસુમન અર્પણ કર્યા હતા. આ દ્વિશતાબ્દી વર્ષની ઉજવણી માત્ર એક વિધિ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતા, શોષિતો અને વંચિતોના ઉત્થાન માટેના નવા સંકલ્પ તરીકે ઉભરી આવી છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ  મોદીએ આ અવસરે જણાવ્યું હતું કે મહાત્મા ફૂલેના વિચારો આધુનિક ભારતના નિર્માણનો પાયો છે. તેમણે અગાઉ લાલ કિલ્લા પરથી પણ ઘોષણા કરી હતી કે 200મી જન્મજયંતી નિમિત્તે દેશભરમાં વિશેષ કાર્યક્રમો દ્વારા જનજાગૃતિ લાવવામાં આવશે. સરકારની નીતિઓમાં પછાત અને ગરીબ વર્ગને પ્રાધાન્ય આપવાની પ્રેરણા ફૂલેના 'સત્યશોધક' દર્શનમાંથી જ મળે છે. લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સંદેશ આપતા જણાવ્યું કે ફૂલેએ શિક્ષણને સકારાત્મક પરિવર્તનનું સૌથી શક્તિશાળી માધ્યમ બનાવ્યું હતું, જેના કારણે આજે દલિતો, વંચિતો અને મહિલાઓ માટે પ્રગતિના નવા દ્વાર ખૂલ્યા છે.

11 એપ્રિલ 1827ના રોજ મહારાષ્ટ્રના સાતારામાં જન્મેલા જ્યોતિરાવ ગોવિંદરાવ ફૂલેએ તે સમયના જડ સામાજિક માળખા સામે બગાવત કરી હતી. તેમણે 1873માં 'સત્યશોધક સમાજ'ની સ્થાપના કરી, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માનવ અધિકારોની રક્ષા અને ધાર્મિક ગુલામીમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો હતો. ખાસ કરીને મહિલા શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં તેમનું પ્રદાન અતુલનીય છે; તેમણે પોતાની પત્ની સાવિત્રીબાઈ ફૂલેને શિક્ષિત કરી ભારતની પ્રથમ મહિલા શિક્ષિકા બનાવ્યા અને 1848માં પુણેમાં કન્યાઓ માટે દેશની પ્રથમ શાળા શરૂ કરી હતી. જાતિવાદ અને અસ્પૃશ્યતા જેવી બદીઓ સામે તેમણે 'ગુલામગીરી' જેવા પુસ્તકો દ્વારા બૌદ્ધિક પ્રહાર કર્યા હતા.

આજના સમયમાં પણ મહાત્મા ફૂલેના સિદ્ધાંતો એટલા જ સુસંગત છે, કારણ કે તેઓ માત્ર સમાનતાની વાત નહોતા કરતા પણ આર્થિક અને શૈક્ષણિક સ્વાયત્તતાના પુરસ્કર્તા હતા. આજના કાર્યક્રમમાં સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષના નેતાઓની સંયુક્ત હાજરી એ બાબતનું પ્રતીક છે કે ફૂલેના આદર્શો પક્ષીય રાજકારણથી ઉપર છે અને રાષ્ટ્રના ઘડતરમાં પાયારૂપ છે. 200મી જયંતીના આ વર્ષને 'સામાજિક ન્યાય વર્ષ' તરીકે ઉજવીને તેમના અધૂરા કાર્યોને પૂર્ણ કરવાની દિશામાં દેશ આગળ વધી રહ્યો છે. સમાજના અંતિમ હરોળમાં ઉભેલા વ્યક્તિને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવા માટે શિક્ષણ અને સન્માનના જે મંત્ર ફૂલેએ આપ્યા હતા, તે જ મંત્રો આજે વિકસિત ભારતના વિઝનને વેગ આપી રહ્યા છે.