કોલકાતા:  પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણીનો પારો ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે, પરંતુ આ વખતે લડાઈ માત્ર ભ્રષ્ટાચાર કે કાયદો-વ્યવસ્થાના મુદ્દે નથી, પણ 'SIR' એટલે કે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (મતદાર યાદી સુધારણા) પર આવીને અટકી છે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ ગંભીર આક્ષેપ કર્યો છે કે રાજ્યના આશરે 9.08 મિલિયન એટલે કે કુલ મતના 11.9% જેટલા મતદારોના નામ યાદીમાંથી જાણીજોઈને દૂર કરવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને ભવાનીપુર જેવી હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠક પર જ 51,000 મતોની ઘટ પડવાનો અંદાજ છે, જે સત્તાધારી પક્ષ માટે ચિંતાનો વિષય છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ આને 'ચૂંટણી પંચનું ભાજપીકરણ' ગણાવી રહી છે, જ્યારે ભાજપ આ પ્રક્રિયાને માત્ર મૃત અને સ્થળાંતરિત મતદારોને દૂર કરવાની બંધારણીય કવાયત ગણાવી બચાવ કરી રહ્યો છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ ફેરબદલને કારણે ખાસ કરીને 50 જેટલી બેઠકો પર મમતા બેનર્જીની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.

રાજકીય સમીકરણો પર નજર કરીએ તો, 2016 થી 2021 દરમિયાન ભાજપના મત ટકામાં થયેલો 10%થી 38% સુધીનો ઉછાળો સાબિત કરે છે કે બંગાળમાં મુખ્ય મુકાબલો હવે TMC અને ભાજપ વચ્ચે જ છે. ડાબેરી પક્ષો અને કોંગ્રેસનો સંયુક્ત જનાધાર જે ક્યારેક 32% હતો, તે ઘટીને માત્ર 9% પર આવી ગયો છે, જેનો સીધો લાભ ભગવા પક્ષને મળી રહ્યો છે. જોકે, મમતા બેનર્જીની તાકાત ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હજુ પણ અકબંધ જણાય છે. 'લક્ષ્મી ભંડાર' જેવી યોજનાઓ દ્વારા 22.1 મિલિયન મહિલાઓને સીધી આર્થિક સહાય અને 'દુઆરે સરકાર' (દરેક ઘરે સરકાર) જેવા મોડેલ્સે ગ્રામીણ મતદારોમાં મજબૂત પકડ જાળવી રાખી છે. તેમ છતાં, શહેરી વિસ્તારોમાં સરકાર વિરોધી જુવાળ અને સરકારી નોકરીઓમાં થયેલા કથિત કૌભાંડો મધ્યમ વર્ગના મતદારોને તૃણમૂલથી દૂર કરી રહ્યા છે.

આ ચૂંટણીમાં ડેમોગ્રાફિક ફેક્ટર (વસ્તી વિષયક પરિબળો) પણ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. પશ્ચિમ બંગાળમાં આશરે 33%મુસ્લિમ અને 65% હિન્દુ વસ્તી છે. ડેટા દર્શાવે છે કે જ્યાં મુસ્લિમ મતોનું પ્રભુત્વ છે તેવી 146 બેઠકોમાંથી 131 પર તૃણમૂલનો કબજો છે, જ્યારે 49 બેઠકો એવી છે જ્યાં હિન્દુ મતો 90% થી વધુ છે અને ત્યાં ભાજપ જોરદાર લડત આપી રહ્યો છે. આરએસએસ અને ભાજપના નેતાઓનો દાવો છે કે અનેક જિલ્લાઓમાં હિન્દુ વસ્તીના રેશિયોમાં ઘટાડો થયો છે, જે મતદારોના ધ્રુવીકરણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવશે. બીજી તરફ, મમતા બેનર્જી 'બંગાળી અસ્મિતા' અને 'બહારના લોકો' ના મુદ્દે ચૂંટણીને પ્રાદેશિક રંગ આપીને પોતાના ગઢને બચાવવા એડીચોટીનું જોર લગાવી રહ્યા છે.