નવી દિલ્હી | તા. 06 જૂન, 2026: દેશમાં સતત વધી રહેલી મોંઘવારી વચ્ચે ઈંધણના ભાવમાં રાહતની અપેક્ષા રાખતા નાગરિકો માટે એક આશાનું કિરણ દેખાઈ રહ્યું છે. સરકાર દેશને 100% ઇથેનોલ ઇંધણ તરફ લઈ જવા માટે મક્કમ છે, પરંતુ આ બદલાવની સાથે જ જૂના વાહન માલિકોમાં અનેક મૂંઝવણો પણ ઉભી થઈ છે. શું ખરેખર બ્રાઝિલિયન મોડેલ અપનાવવાથી ભારતીયોને પ્રતિ લિટર ₹20 સસ્તું ઈંધણ મળી શકે છે? ચાલો જાણીએ આ આખી વાતનું ગણિત.

જૂના વાહન માલિકો માટે વધ્યું ભારણ

મારુતિ સુઝુકી જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો બજારમાં મૂક્યા છે, પરંતુ 2023 પહેલાના વાહનો ધરાવતા માલિકો માટે E20 પેટ્રોલ મુસીબત બની રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. 'લોકલસર્કલ'ના તાજેતરના સર્વેક્ષણ મુજબ, અડધાથી વધુ વાહન માલિકો ફરીથી E0 અથવા E10 પેટ્રોલનો વિકલ્પ ઈચ્છી રહ્યા છે. આ સર્વેમાં સામેલ 52% લોકોનું કહેવું છે કે E20 પેટ્રોલના કારણે તેમના વાહનોનું માઇલેજ ઘટ્યું છે અને મેન્ટેનન્સ પાછળનો ખર્ચ ₹5,000 થી ₹15,000 સુધી વધી ગયો છે. આ વધારાના આર્થિક બોજને કારણે વાલીઓ અને મધ્યમ વર્ગના વાહન માલિકોમાં સરકારની આ નીતિ સામે નારાજગી જોવા મળી રહી છે.

શું છે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલની ખાસિયત?

ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો ખાસ એવી રીતે ડિઝાઈન કરવામાં આવ્યા છે કે તે સામાન્ય પેટ્રોલથી લઈને 100% ઇથેનોલ (E100) સુધીના કોઈપણ મિશ્રણ પર ચાલી શકે છે. આ વાહનો પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે અને ઇથેનોલ ઉત્પાદક પાકોની માંગ વધવાથી ભારતીય ખેડૂતોની આવકમાં પણ વધારો કરશે. પરંતુ, જ્યારે વાત જૂના વાહનોની આવે છે, ત્યારે તે વધુ ઇથેનોલનો સામનો કરવા માટે સજ્જ નથી, જે વાહન માલિકો માટે ખર્ચાળ સાબિત થઈ રહ્યું છે.

બ્રાઝિલનું મોડેલ અને ₹20 નો ફાયદો

ઇથેનોલ ઉત્પાદક સંગઠનોના મતે, જો ભારત બ્રાઝિલના મોડેલને અપનાવે, તો પેટ્રોલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે. બ્રાઝિલમાં પેટ્રોલ પંપ પર બે પ્રકારના નોઝલ હોય છે: એક સામાન્ય પેટ્રોલ માટે અને બીજું E85 કે E100 માટે. જો ભારતમાં સંપૂર્ણપણે ઇથેનોલ (E100) નો ઉપયોગ થાય, તો તે મૂલ્યવર્ધિત કર (VAT) ના દાયરામાંથી મુક્ત થઈ શકે છે, કારણ કે તેમાં અશ્મિભૂત ઇંધણનું પ્રમાણ નહિવત હોય છે. હાલમાં રાજ્ય સરકારો દરેક ₹100 ના પેટ્રોલ પર આશરે ₹18 થી ₹20 VAT વસૂલે છે, જે આ મોડેલ દ્વારા બચાવી શકાય તેમ છે.

નિષ્કર્ષ

ઈંધણનું આ સંક્રમણ ચોક્કસપણે પર્યાવરણ અને ખેડૂતો માટે લાભદાયી છે, પરંતુ સરકાર સામે પડકાર એ છે કે કેવી રીતે આ પરિવર્તનને જૂના વાહન માલિકો માટે ખર્ચાળ બનતું અટકાવવું. જો બ્રાઝિલ જેવા મોડેલનો અમલ કરવામાં આવે, તો તે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પરનો બોજ હળવો કરી શકે છે. હવે જોવું રહ્યું કે સરકાર જૂના વાહન માલિકોની ફરિયાદો અને આર્થિક ગણિત વચ્ચે કેવી રીતે તાલમેલ બેસાડે છે.