નવી દિલ્હી: દેશમાં સતત વધી રહેલું વાયુ પ્રદૂષણ હવે માત્ર શ્વાસની બીમારીઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે આવનારી પેઢીના અસ્તિત્વ સામે પણ મોટો ખતરો બની ગયું છે. દિલ્હી સ્થિત ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS) ના બાયોકેમિસ્ટ્રી વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા અને જાણીતા મેડિકલ જર્નલ 'EMBO મોલેક્યુલર મેડિસિન' માં પ્રકાશિત થયેલા એક સંશોધને ગર્ભવતી મહિલાઓ અને તબીબોની ચિંતામાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે. આ અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે પ્રદૂષિત હવામાં રહેલા અતિ સૂક્ષ્મ ઝેરી કણો ગર્ભધારણ દરમિયાન મહિલાના શ્વાસ દ્વારા પ્લેસેન્ટા (ગર્ભનાળ) સુધી પહોંચી જાય છે. આ એ જ પ્લેસેન્ટા છે જે બાળકને ઓક્સિજન અને તમામ જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે, પરંતુ પ્રદૂષણને કારણે તેમાં ગંભીર બળતરા (Inflammation) ઉત્પન્ન થાય છે જે બાળકના વિકાસને રૂંધી નાખે છે.

નવી દિલ્હી સહિત દેશના વિવિધ મહાનગરોમાં ઔદ્યોગિક ધુમાડો, વાહનોના એક્ઝોસ્ટ અને પ્રદૂષિત વાતાવરણને કારણે હજુ સુધી જન્મ ન લીધેલા માસૂમ બાળકો ગર્ભમાં જ આ ઝેરી હવાનો ભોગ બની રહ્યા છે. આ ગંભીર મુદ્દે નોઇડાની હોસ્પિટલના બાળ નિષ્ણાત ડૉ. રાજીવ રંજને જણાવ્યું છે કે, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આ ઝેરી તત્વોના સંપર્કમાં આવવાથી ગર્ભમાં રહેલા બાળકના વિકાસની પ્રક્રિયા ખોરવાય છે. રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય સંસ્થા (NCBI) ના અહેવાલો પણ પુષ્ટિ કરે છે કે આના કારણે સમય પહેલા ડિલિવરી (પ્રીમેચ્યોર બર્થ) થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ ઉપરાંત, નવજાત બાળક સામાન્ય કરતાં અત્યંત ઓછા વજન (Low Birth Weight) સાથે જન્મે છે અથવા ગર્ભાશયની અંદર જ તેનો કાયમી વિકાસ અટકી જાય છે, જે લાંબા ગાળે બાળકના શ્વસનતંત્રને કાયમ માટે નબળું પાડી દે છે.

વાયુ પ્રદૂષણની આ ઘાતક અસરો માત્ર શારીરિક નબળાઈ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે બાળકની બૌદ્ધિક ક્ષમતા પર પણ આજીવન નકારાત્મક પ્રભાવ પાડે છે. વૈશ્વિક સ્તરે થયેલા વિવિધ સંશોધનો દર્શાવે છે કે જે માતાઓ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ભારે પ્રદૂષણનો સામનો કરે છે, તેમના બાળકોમાં જન્મ પછી શારીરિક હલનચલનની કુશળતા (Motor Skills) અને ભાષા શીખવાની ક્ષમતા ઘણી ધીમી જોવા મળે છે. બાળકની યાદશક્તિ, સમજશક્તિ અને માનસિક વિકાસ લાંબા સમય સુધી પ્રતિકૂળ રીતે પ્રભાવિત થાય છે. આ પ્રદૂષણ માત્ર બાળકના સ્વાસ્થ્યને જ નહીં, પરંતુ ગર્ભવતી માતામાં બ્લડ પ્રેશર (હાઈ બીપી) જેવી ગંભીર ગર્ભાવસ્થા સંબંધિત જટિલતાઓ પણ પેદા કરે છે, જે માતા અને બાળક બંને માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.