નવી દિલ્‍હી, તા.૧૨: સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના કાળાબજારને નિયંત્રિત કરવા અને અટકાવવા માટે આવશ્‍યક ચીજવસ્‍તુ અધિનિયમ ૧૯૫૫ હેઠળ એક નવો આદેશ જારી કર્યો છે. તેમાં જણાવાયું છે કે કોઈપણ વાહન કે વ્‍યક્‍તિને પેટ્રોલ પંપ પર દરરોજ ૨૦૦ લિટરથી વધુ ડીઝલનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. આ નવા નિયમથી લાંબા અને મધ્‍યમ અંતરના માલનું પરિવહન કરતા ટ્રકોને અસર થવાની શકયતા છે.

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે મોડી રાત્રે જારી કરાયેલા એક જાહેરનામામાં, રિટેલ આઉટલેટ્‍સ (પેટ્રોલ પંપ ડીલરો) ને ફક્‍ત PESO (પેટ્રોલિયમ અને વિસ્‍ફોટકો સલામતી સંગઠન) દ્વારા માન્‍ય વાહન ટાંકી અથવા કન્‍ટેનરમાંથી જ ડીઝલ વેચવાનો આદેશ આપવામાં આવ્‍યો છે. તેઓ એક જ દિવસમાં એક ગ્રાહક/વાહનને ૨૦૦ લિટરથી વધુ ડીઝલ વેચશે નહીં. આવા ગ્રાહકોને ડીઝલનું પુનઃવેચાણ પણ પ્રતિબંધિત રહેશે.

હાલમાં આ આદેશમાં પેટ્રોલના છૂટક વેચાણ પર કોઈ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી, પરંતુ ભવિષ્‍યમાં આવું કરવાનો અવકાશ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્‍યો છે. વધુમાં, ડીઝલની સાથે પેટ્રોલનો સંગ્રહ અટકાવવા માટે કાર્યવાહીની જોગવાઈ છે. તાત્‍કાલિક અસરથી અમલમાં આવતા આ આદેશમાં જણાવાયું છે કે સંસ્‍થાકીય અને સીધા, તેમજ ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્‍યિક ગ્રાહકો, રિટેલ આઉટલેટ્‍સમાંથી પેટ્રોલ અથવા ડીઝલ ખરીદશે નહીં અથવા ઓર્ડર કરશે નહીં.

હોર્મુઝ સંકટ વચ્‍ચે, ભારત સરકારે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. દેશમાં ડીઝલની કોઈ અછત નથી. જોકે, ઈરાન યુદ્ધને કારણે લોકોમાં ભય છે. સંગ્રહખોરો આ ગભરાટનો લાભ લઈ રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે મોદી સરકારે ડીઝલ સંગ્રહ અટકાવવા માટે કડક પગલાં લીધાં છે. હા, કેન્‍દ્ર સરકારે પેટ્રોલિયમ ઉત્‍પાદનોની ઉપલબ્‍ધતા જાળવવા અને સંગ્રહખોરીને રોકવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારે ડીઝલના વેચાણ પર મર્યાદા લાદી છે. હવે, એક પણ વ્‍યક્‍તિ ૨૦૦ લિટરથી વધુ ડીઝલ ખરીદી શકશે નહીં.

હકીકતમાં, આજે, શુક્રવારે, સરકારે રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પર હાઇપ્રસ્‍પીડ ડીઝલ (HSD) ના વેચાણને મર્યાદિત કરવાનો આદેશ જારી કર્યો હતો. નવા નિયમ અનુસાર, હવે દરરોજ કોઈપણ ગ્રાહકને મહત્તમ ૨૦૦ લિટર ડીઝલ વેચી શકાય છે. આનો અર્થ એ છે કે ગ્રાહકને હવે દરરોજ મહત્તમ ૨૦૦ લિટર ડીઝલ મળશે.

સરકાર કહે છે કે ડીઝલ સંગ્રહખોરી, બિનજરૂરી સંગ્રહ અને સંભવિત કાળાબજારને રોકવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્‍યો હતો. તાજેતરના દિવસોમાં કેટલાક વિસ્‍તારોમાં વધુ પડતા ઇંધણની ખરીદી અને સંગ્રહ અંગેની ચિંતાઓને ધ્‍યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું હતું.

આ આદેશ અનુસાર, વાણિજ્‍યિક અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો ધરાવતા ગ્રાહકોએ ફક્‍ત અધિકળત સુવિધાઓ, ડેપો અથવા નિયુક્‍ત પંપ પરથી જ ઇંધણ ખરીદવું જોઈએ. આનો હેતુ એ સુનિશ્‍ચિત કરવાનો છે કે મોટી માત્રામાં ઇંધણ ખરીદનારા ગ્રાહકો રિટેલ નેટવર્ક પર વધારાનું દબાણ ન લાવે.

સરકારે સ્‍પષ્ટતા કરી છે કે આ એક કામચલાઉ વ્‍યવસ્‍થા છે અને મહત્તમ ૯૦ દિવસ સુધી ચાલશે. જો જરૂરી હોય તો, પરિસ્‍થિતિની સમીક્ષા કર્યા પછી ફેરફારો કરી શકાય છે. સંબંધિત ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMC) અને પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોને આદેશનો કડક અમલ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

સરકાર માને છે કે આ પગલું સામાન્‍ય ગ્રાહકો, પરિવહન સેવાઓ, કળષિ ક્ષેત્ર અને અન્‍ય આવશ્‍યક સેવાઓ માટે ડીઝલની નિયમિત ઉપલબ્‍ધતા સુનિશ્‍ચિત કરવામાં મદદ કરશે. જો મોટા પાયે ઇંધણ ખરીદી અને સંગ્રહને નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે, તો કેટલાક વિસ્‍તારોમાં કળત્રિમ અછતનું જોખમ હોઈ શકે છે.

સરકારના નિર્ણય વિશે મુખ્‍ય મુદ્દાઓઃ

ભારત સરકારે રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પર હાઇપ્રસ્‍પીડ ડીઝલ (HSD) ના વેચાણને મર્યાદિત કર્યું છે.

હવે, ગ્રાહકને દરરોજ મહત્તમ ૨૦૦ લિટર ડીઝલ જ મળશે.

વાણિજ્‍યિક ગ્રાહકોએ અધિકળત સુવિધાઓ/પંપોમાંથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદવું પડશે.

પેટ્રોલ અને ડીઝલના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે સરકારે આદેશ જારી કર્યો છે.

આ કામચલાઉ આદેશ મહત્તમ ૯૦ દિવસ સુધી અમલમાં રહેશે.

ઓઇલ કંપનીઓ અને પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોને નિયમોનું કડક પાલન કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

સરકારનો ઉદ્દેશ્‍ય સામાન્‍ય ગ્રાહકો અને આવશ્‍યક સેવાઓ માટે ઇંધણની ઉપલબ્‍ધતા જાળવવાનો છે.

આ પ્રતિબંધો લાગુ કરવાની જવાબદારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને રિટેલ આઉટલેટ ડીલરોની રહેશે. આ આદેશ ૯૦ દિવસ સુધી અથવા આગામી આદેશો સુધી અમલમાં રહેશે. આ આદેશ લાગુ કરવા માટે, કેન્‍દ્ર અથવા રાજ્‍ય સરકાર ગેઝેટેડ અધિકારી અથવા નાયબ પોલીસ અધિક્ષકના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા પોલીસ અધિકારીને શોધ અને જપ્તીની સત્તા આપી શકે છે.

ઓઇલ કંપનીના સેલ્‍સ ઓફિસર અથવા ઉચ્‍ચ હોદ્દાનો અધિકારી પણ આ કાર્ય કરી શકે છે. રાજ્‍ય સરકારો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોને આજના આદેશ અને અન્‍ય લાગુ કાયદાઓ હેઠળ સંગ્રહખોરી, કાળાબજાર, પેટ્રોલ અને ડીઝલની તેમના હેતુ સિવાયના હેતુઓ માટે અનધિકળત ખરીદી અને અન્‍ય ગેરરીતિઓ સામે કાર્યવાહી સહિત તમામ જરૂરી પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્‍યો છે.(૨૩.૪)