અમદાવાદ : ગુજરાતનું ગૌરવ અને એશિયાભરમાં માત્ર સૌરાષ્ટ્રની ધરા પર જોવા મળતા એશિયાઈ સિંહો (Asiatic Lions) ના અસ્તિત્વ અને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનને લઈને એક મોટો વિવાદ સામે આવ્યો છે. ગીરના જંગલો અને સિંહ કોરિડોર વિસ્તારમાં જમીન ફાળવણી તેમજ વ્યાપારીકરણના નિર્ણયોમાં ગંભીર ગેરરીતિઓ થઈ હોવાના આક્ષેપ સાથે ગુજરાત રાજ્ય વન્યજીવન બોર્ડ (SBWL) ના સાત વર્તમાન અને ભૂતપૂર્વ સભ્યોના જૂથે સરકાર સામે મોરચો માંડ્યો છે. આ જૂથે રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર બંનેને એક કડક લેખિત રજૂઆત સુપરત કરીને ગીરમાં ચાલી રહેલી ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓની ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ કરવાની માંગ કરી છે.
અહેવાલો અનુસાર, આ પત્રમાં મુખ્યત્વે રાજુલા નજીક આવેલા બાબરકોટ રિઝર્વ ફોરેસ્ટની ૭૫ હેક્ટર જેટલી કિંમતી જંગલની જમીનને વન સંરક્ષણ અધિનિયમ (FCA) હેઠળ ખાણકામ (Mining) માટે વાળવાના પ્રસ્તાવનો સખત વિરોધ કરાયો છે. સભ્યોના મતે, આ વિસ્તાર 'ગીર મેનેજમેન્ટ પ્લાન' હેઠળ સિંહોની અવરજવર માટેનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ 'લાયન કોરિડોર' છે. જો અહીં ખાણકામ શરૂ થશે, તો ૫૦ થી વધુ સિંહો અને શેડ્યૂલ-૧ માં આવતા અન્ય વન્યજીવોના અસ્તિત્વ સામે સીધું જોખમ ઊભું થશે.
લોક કલાકારની એન્ટ્રીથી નવો વિવાદ: માલધારીઓની યોજના સામે સવાલ
આ પત્રમાં અમરેલી જિલ્લાના ગીર પૂર્વ વન ક્ષેત્રમાં આવેલા 'લીલાપાણી' નેસમાં ગુજરાતના એક લોકપ્રિય લોક કલાકારને ફરીથી પ્રવેશવાની અને રહેવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હોવાના મુદ્દે પણ તીવ્ર નારાજગી વ્યક્ત કરાઈ છે. ગીરના નેસ એ પરંપરાગત વસાહતો છે, જ્યાં મુખ્યત્વે માલધારી સમુદાય પોતાના પશુધનની સુરક્ષા સાથે સિંહો સાથે સહઅસ્તિત્વમાં રહે છે.
પર્યાવરણવાદીઓનો દાવો છે કે, આ લોક કલાકારને કથિત રૂપે વિશિષ્ટ પરવાનગી આપ્યા બાદ હવે ૫૦ થી વધુ અન્ય માલધારીઓ પણ આવી જ પરવાનગી માંગી રહ્યા છે. વન્યજીવ પ્રેમીઓનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની મંજૂરીઓ ગીરના પર્યાવરણ માટે વિનાશક સાબિત થશે, કારણ કે તે સરકારની જ પોતાની 'ગીર અભયારણ્યની બહાર માલધારીઓના પુનર્વસન' ની સ્થાપિત યોજનાની તદ્દન વિરુદ્ધ છે.
ગેરકાયદે રિસોર્ટ અને હાઈકોર્ટના તિરસ્કારની ચીમકી
આ ઉપરાંત, વન્યજીવ બોર્ડના સભ્યોએ અમરેલીના ધારી તાલુકાના ખીચા ગામમાં પણ એક મોટું કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમના મતે, વન વિભાગ અને મહેસૂલ અધિકારીઓની મિલીભગતથી અનામત જંગલની જમીનનો મોટો હિસ્સો એક ગેરકાયદેસર રિસોર્ટમાં ફેરવી દેવાયો છે. ખેતીની જમીનને માત્ર રહેણાંક (NA) હેતુ માટે મંજૂરી અપાઈ હોવા છતાં, ત્યાં કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરીને ધમધમતો વ્યાપારી અને ટૂરિઝમ બિઝનેસ શરૂ કરી દેવાયો છે, જે વન્યજીવોની શાંતિ ભંગ કરી રહ્યો છે.
રજૂઆતમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે ગીરમાં વધી રહેલું વ્યાપારીકરણ અને ટ્રેન-રોડ અકસ્માતોમાં સિંહોના અકુદરતી મૃત્યુ અંગે ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં બે જાહેર હિતની અરજીઓ (PIL) પહેલેથી જ પડતર છે. આવા સમયે અધિકારીઓ દ્વારા લેવાતા આ નકારાત્મક નિર્ણયો કોર્ટના તિરસ્કાર (Contempt of Court) સમાન સાબિત થઈ શકે છે, જેનાથી ગુજરાત સરકારની પ્રતિષ્ઠિત છબીને મોટો ધક્કો લાગશે. આ પત્ર પર સહી કરનારા પ્રકૃતિપ્રેમીઓમાં સ્નેહલ પટેલ (નેચર ક્લબ, સુરત), એડવોકેટ રોહિત વ્યાસ, સી.ટી. રાણા, સુરેશ ભટ્ટ, સંજય કેલૈયા, ભૂષણ પંડ્યા અને રેવતુભા રાયજાદા જેવા દિગ્ગજ નામો શામેલ છે.