મંડી:  હિમાચલ પ્રદેશની શાંત અને કુદરતી સૌંદર્યથી ભરેલી ખીણોમાં સ્થિત સિમસા માતા મંદિર (સિમશા માતા મંદિર) સમગ્ર દેશમાં પોતાની એક અનોખી ધાર્મિક પ્રથા માટે જાણીતું છે. હિમાચલના મંડી જિલ્લાના લાડ-ભરોલ તાલુકામાં આવેલા સિમસા ગામનું આ મંદિર અન્ય તીર્થધામો કરતાં સાવ અલગ છે. અહીં દર વર્ષે હજારો ભક્તો શ્રદ્ધા અને ભક્તિ સાથે રાત્રિ રોકાણ કરવા આવે છે, કારણ કે આ મંદિરમાં રાતભર સૂવાની વિશેષ પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે.

આ મંદિર ખાસ કરીને નિઃસંતાન દંપતીઓ માટે આશાનું મોટું કિરણ છે. માન્યતા અનુસાર, માતા બનવાનું સુખ મેળવવા ઈચ્છતી મહિલાઓ અહીં શારીરિક અને માનસિક શુદ્ધિ સાથે કડક ઉપવાસ રાખે છે અને મંદિરના આંગણા કે ફ્લોર પર રાતભર સૂઈ રહે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે દેવી સિમસા (શારદા માતા) સ્વપ્ન દ્વારા મહિલાઓને સીધા દર્શન આપે છે અને સંતાનપ્રાપ્તિ થશે કે નહીં તેની ભવિષ્યવાણી કરે છે.

સ્વપ્નમાં દેખાતા પ્રતીકોનું અહીં વિશેષ મહત્ત્વ છે. જો મહિલાને સ્વપ્નમાં જામફળ કે સફરજન જેવા ફળો દેખાય તો તેને પુત્રરત્ન અને ભીંડા કે લીચી દેખાય તો કન્યા રત્નનો આશીર્વાદ મળ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે, જો સ્વપ્નમાં ધાતુ, લાકડું કે પથ્થર દેખાય તો તેનો અર્થ એ થાય છે કે હાલમાં સંતાન યોગ નથી. સ્થાનિક કથા અનુસાર, સંકેત મળ્યા બાદ પણ જો કોઈ મહિલા મંદિર પરિસર ન છોડે તો તેને ત્વચા પર તીવ્ર ખંજવાળ આવવા લાગે છે.

આ દિવ્ય વિધિ માટે નવરાત્રિ (ચૈત્ર અને શરદ નવરાત્રિ) નો સમય સૌથી શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવે છે, જેને સ્થાનિક ભાષામાં 'સલિન્દ્ર ઉત્સવ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. બૈજનાથથી આશરે ૩૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું આ મંદિર હિમાલયી પ્રદેશોમાં શ્રદ્ધા, પ્રાચીન પરંપરાઓ અને દૈવી શક્તિઓનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.