​નવી દિલ્હી:દેશની રાજધાની તથા સમગ્ર નેશનલ કેપિટલ રીજન (NCR)ની પરિવહન વ્યવસ્થાની જીવાદોરી સમાન દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC) દ્વારા ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને સમયપાલનમાં એક અપ્રતિમ અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. વર્ષ 2026 દરમિયાન દિલ્હી મેટ્રોની ટ્રેનોએ 99.95 ટકા જેટલો અદ્ભુત પંક્ચ્યુઆલિટી રેટ (સમયપાલન દર) નોંધાવીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવો માપદંડ સ્થાપિત કર્યો છે. વિશ્વભરના 45 અગ્રણી મેટ્રો નેટવર્ક્સનું મૂલ્યાંકન કરતી સંસ્થા 'કમાન્ડ એન્ડ ગવર્નન્સ ઓફ મેટ્રોસ' (COMET)ના ગ્લોબલ બેન્ચમાર્કિંગ રિપોર્ટ અનુસાર, વિશ્વસનીયતાના મામલે દિલ્હી મેટ્રોએ ફ્રાન્સના પેરિસ, અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સબવે અને હોંગકોંગ જેવા પ્રખ્યાત મેટ્રો નેટવર્ક્સને પાછળ છોડીને વિશ્વની સર્વશ્રેષ્ઠ ટોપ-5 સિસ્ટમ્સમાં પોતાનું સ્થાન સુનિશ્ચિત કર્યું છે.

​લેટ ટ્રેન ગણવા માટે DMRCનો કઠોર માપદંડ

દિલ્હી મેટ્રોની આ સફળતા પાછળ તેની અત્યંત કડક નિયમાવલી કામ કરી રહી છે. વિશ્વની મોટાભાગની મેટ્રો સિસ્ટમ્સમાં ટ્રેન થોડી મિનિટો મોડી પડે ત્યારે તેને વિલંબિત ગણવામાં આવે છે, પરંતુ DMRCના નિયમો અનુસાર જો કોઈ ટ્રેન તેના સમયપત્રક કરતાં માત્ર 59 સેકન્ડથી વધુ વિલંબથી સ્ટેશને પહોંચે તો તેને 'લેટ' તરીકે જંકશન પર નોંધવામાં આવે છે. આવા કઠિન ધોરણો હોવા છતાં 99.95 ટકા સમયપાલન મેળવવું એ એન્જિનિયરિંગ સુસંગતતા અને ઓપરેશનલ મેનેજમેન્ટની ઉત્કૃષ્ટ મિસાલ છે.

​ટેકનિકલ ખામી વગર લાખો કિલોમીટરની નિર્વિઘ્ન સફર

ડીએમઆરસીના કોર્પોરેટ કમ્યુનિકેશનના પ્રિન્સિપલ એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર અનુજ દયાલના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રેનની વિશ્વસનીયતા માટેનો આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડ 'મીન ડિસ્ટન્સ બિટવીન ફેઈલ્યોર્સ' (MDBF) દિલ્હી મેટ્રો માટે 2.72 મિલિયન (27.2 લાખ) કાર-કિલોમીટર નોંધાયો છે. આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે સેવાને અસર પહોંચાડે તેવી કોઈપણ ટેકનિકલ ખામી સર્જાયા વિના દિલ્હી મેટ્રોની ટ્રેનો સરેરાશ 27.2 લાખ કિલોમીટરનું અંતર સુચારુ રૂપે કાપે છે.

​23 વર્ષમાં 8.4 કિમીથી વધીને 416 કિલોમીટરનું વિશાળ નેટવર્ક

દિલ્હી મેટ્રોએ તેની કામગીરીની શરૂઆત 25 ડિસેમ્બર 2002ના રોજ શાહદરાથી તીસ હજારી વચ્ચે માત્ર 8.4 કિલોમીટરના રૂટ અને 6 સ્ટેશનોથી કરી હતી. પ્રથમ વર્ષમાં તેનો સમયપાલન દર 98.27 ટકા હતો, જે 2005માં વધીને 99.64 ટકા થયો અને ત્યારથી સતત 99.9 ટકાની આસપાસ જળવાઈ રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે નેટવર્ક અને ટ્રેનોની સંખ્યા વધવાની સાથે જાળવણી અને સમયપાલનમાં મુશ્કેલીઓ આવતી હોય છે, પરંતુ દિલ્હી મેટ્રોએ 23 વર્ષમાં 12 લાઈનો, 31 ઈન્ટરચેન્જ સ્ટેશનો અને 303 સ્ટેશનો સાથે 416.5 કિલોમીટર સુધી નેટવર્ક વિસ્તૃત કરવા છતાં આ ક્ષમતા જાળવી રાખી છે.

​મુસાફરોની સંખ્યા 82 હજારથી વધીને રોજના 64 લાખને પાર

શરૂઆતના વર્ષમાં દિલ્હી મેટ્રોમાં રોજના સરેરાશ 82,000 મુસાફરો મુસાફરી કરતા હતા, જ્યારે વર્તમાન સમયમાં દૈનિક સરેરાશ મુસાફરીનો આંકડો 64.06 લાખ પેસેન્જર જર્ની સુધી પહોંચી ગયો છે. નેટવર્કના ઈતિહાસમાં સૌથી વધુ ગીચતા 8 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ નોંધાઈ હતી, જ્યારે એક જ દિવસમાં 81 લાખથી વધુ લોકોએ મેટ્રોમાં સફર કરી હતી. વિરાટ જનમેદનીનું વહન કરવા છતાં વ્યસ્ત રૂટ પર બે ટ્રેનો વચ્ચેનો સમયગાળો (હેડવે) શરૂઆતના 7 મિનિટથી ઘટાડીને હવે માત્ર 2 મિનિટ અને 18 સેકન્ડ કરી દેવામાં આવ્યો છે.

​ડ્રાઈવરલેસ ટેકનોલોજીમાં પણ નવો કીર્તિમાન

દિલ્હી મેટ્રો નેટવર્કનો લગભગ 29 ટકા હિસ્સો 'અનએટેન્ડેડ ટ્રેન ઓપરેશન' (UTO) એટલે કે ઓટોમેટિક ડ્રાઈવરલેસ ટેકનોલોજીથી કાર્યરત છે. તેમાં 71.55 કિલોમીટર લાંબી અને 45 સ્ટેશનો ધરાવતી પિંક લાઈન (લાઈન-7) વિશ્વની સૌથી લાંબી ડ્રાઈવરલેસ મેટ્રો લાઈનોમાંની એક છે અને સૌથી લાંબી સર્ક્યુલર મેટ્રો લાઈન તરીકે કાર્યરત છે. અત્યાધુનિક સિગ્નલિંગ ટેકનોલોજી અને ચુસ્ત વ્યવસ્થાપનને કારણે DMRCએ સાબિત કર્યું છે કે વિશાળ નેટવર્ક હોવા છતાં સર્વોચ્ચ સુરક્ષા અને સમયપાલન જાળવવું શક્ય છે.