નવી દિલ્હી  :  કલ્પના કરો કે એક રૂમમાં રહેલા 1,000 આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) એજન્ટોને કોઈપણ માનવ સૂચના કે માર્ગદર્શન વગર જ એક નિર્ણય પર આવવાનું કહેવામાં આવે અને તેઓ અચાનક સંપૂર્ણ સર્વસંમતિ સાધી લે! 'સાયન્સ એડવાન્સિસ' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક ચોંકાવનારા સંશોધનમાં આ વાત સામે આવી છે. વિજ્ઞાનીઓએ ક્લાઉડ, જીપીટી (GPT) અને લામા શ્રેણીના 10 આધુનિક AI મોડેલો પર કરેલા પ્રયોગ દરમિયાન જોયું કે કોઈ પણ સાચો કે ખોટો જવાબ ન હોવા છતાં, આ એજન્ટોએ આપોઆપ એક સરખી જ પસંદગી કરી લીધી. ટેકનોલોજીની દુનિયામાં આ ઘટનાને 'બહુમતી બળ' તરીકે ઓળખવામાં આવી રહી છે, જે AI એજન્ટો વચ્ચેના અદ્ભુત સંકલન અને સ્વતંત્ર નિર્ણયશક્તિ તરફ ઈશારો કરે છે.

સંશોધકોએ આ ટેસ્ટિંગ દરમિયાન એજન્ટોને કોઈપણ પૂર્વગ્રહ વગર બે મનસ્વી વિકલ્પો આપ્યા હતા અને એકબીજાની પસંદગી દર્શાવીને ફરીથી નિર્ણય લેવા કહ્યું હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે આ એજન્ટો પાસે અગાઉના રાઉન્ડની કોઈ યાદદાસ્ત નહોતી, છતાં પ્રક્રિયા આગળ વધતાં જ સમગ્ર જૂથ એક જ પરિણામ પર ભેગું થઈ ગયું. કોન્સ્ટાન્ઝ યુનિવર્સિટીના કોમ્પ્યુટેશનલ સોશિયલ સાયન્ટિસ્ટ ગિઓર્ડાનો ડી માર્ઝોના જણાવ્યા મુજબ, તમામ મોડેલો એક જ ગાણિતિક નિયમનું પાલન કરી રહ્યા હતા. ભૌતિકશાસ્ત્રમાં ફેરોમેગ્નેટના વર્તનને દર્શાવતા મોડેલ જેવી જ આ પેટર્ન છે. આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે AI મોડેલો માનવ સંકલનની તમામ મર્યાદાઓને પાર કરી શકે છે.

મનુષ્યોમાં સામાજિક સંબંધો અને જૂથ જાળવવાની એક ચોક્કસ ક્ષમતા હોય છે, જેને 'ડનબાર નંબર' (આશરે 150 થી 300 લોકો) કહેવામાં આવે છે. પરંતુ 1,000 AI એજન્ટોએ કોઈપણ માનવ મધ્યસ્થી વગર જંગી જૂથ બનાવીને આ મર્યાદા તોડી નાખી છે. સંશોધકો માને છે કે જો સમાન વિચારસરણી ધરાવતા AI એજન્ટો માનવ નિયંત્રણ વગર પોતાની રીતે નિર્ણયો લેવા લાગશે, તો સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં મોટી ક્રાંતિ આવી શકે છે. પરંતુ બીજી તરફ, આ જ ક્ષમતા સાયબર સિક્યુરિટી અને ડિજિટલ સ્પેસમાં માનવજાત માટે અત્યંત ખતરનાક અને અનિયંત્રિત સાબિત થવાની પણ પૂરેપૂરી શક્યતા છે.