તિરુવનંતપુરમ : કેરળ વિધાનસભા સત્ર અને રાજ્ય કક્ષાના સત્તાવાર સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી દરમિયાન રાષ્ટ્રીય ગીત 'વંદે માતરમ' ના ગાનને લઈને એક મોટો રાજકીય અને કાનૂની વિવાદ ઊભો થયો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 'વંદે માતરમ' ની ૧૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે જારી કરાયેલી નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસીજર (SOP) અને માર્ગદર્શિકા મુજબ સંપૂર્ણ છ શ્લોક ગાવાને બદલે માત્ર પ્રથમ બે શ્લોક જ ગાવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક કાર્યક્રમોમાં માત્ર રાષ્ટ્રગીત 'જન ગણ મન' ને જ પ્રાધાન્ય અપાયું હતું. આ ઘટના બાદ કોંગ્રેસ નેતૃત્વ હેઠળની UDF અને રાજ્ય સરકાર વિપક્ષી ભાજપ તથા રાજભવનના સીધા નિશાના પર આવી ગઈ છે.

કેરળ સરકારના મંત્રીઓએ દાવો કર્યો છે કે રાજ્યમાં દાયકાઓથી માત્ર પ્રથમ બે શ્લોક ગાવાની પરંપરા રહી છે, જેથી કોઈપણ રાજકીય કે ધાર્મિક વિવાદ ટાળી શકાય. જોકે, ભાજપ અને રાજભવને આ આક્ષેપોને ફગાવી દેતા જણાવ્યું છે કે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના સ્પષ્ટ નિર્દેશો હોવા છતાં રાજ્ય સરકાર જાણીજોઈને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોનું અપમાન કરી રહી છે. આ સિવાય, સોનિયા ગાંધી, મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને રાહુલ ગાંધી સામે પણ ઓડિશામાં રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં અવરોધ ઊભો કરવાનો અને અનાદર કરવાનો આરોપ મૂકી પોલીસ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયની ૨૦૨૬ ની નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, તમામ ઔપચારિક સરકારી અને બંધારણીય કાર્યક્રમોમાં 'વંદે માતરમ' ના તમામ છ શ્લોક (જેનો સમયગાળો ૩ મિનિટ ૧૦ સેકન્ડ છે) ગાવા કે વગાડવા ફરજિયાત છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાતો અને કાનૂની બાબતોના તજજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ, સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા કાયદાઓ અને 'રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬' હેઠળ જો કોઈ અધિકારી કે સંસ્થા જાણીજોઈને આ માર્ગદર્શિકાનું ઉલ્લંઘન કરે છે અથવા રાષ્ટ્રગીતનો અનાદર કરે છે, તો દોષિતો સામે ૩ વર્ષ સુધીની જેલ અને દંડની જોગવાઈ છે. આ મુદ્દે બંધારણની કલમ ૨૫૬ હેઠળ કેન્દ્રના નિર્દેશોનું પાલન ન કરવા બદલ રાજભવન દ્વારા કાનૂની અને વહીવટી કાર્યવાહીની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.