​ધારચૂલા/પિથોરાગઢ: ઉત્તરાખંડના સરહદી જિલ્લા પિથોરાગઢમાં સ્થિત અને વિશ્વભરના શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર ગણાતો પવિત્ર ‘ઓમ પર્વત’ હાલમાં ગંભીર પર્યાવરણીય સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. ઉનાળાની ઋતુમાં ચાંદીની જેમ ઝળહળતો અને જેના પર બરફની કુદરતી છટાથી 'ॐ' ની દિવ્ય આકૃતિ ઉપસી આવતી હતી, તે પર્વત પરથી ચોમાસા દરમિયાન બરફ સંપૂર્ણપણે પીગળી ગયો છે. બરફની ચાદર ગાયબ થઈ જતાં આખો પર્વત કાળોડિબાંગ થઈ ગયો છે અને તેના પરથી પવિત્ર ઓમની આકૃતિ ભૂંસાઈ ગઈ છે.

​હિમાલયી પ્રદેશમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને હવામાનમાં આવી રહેલા ભયાનક પરિવર્તનની આ એક પ્રત્યક્ષ અને ભયજનક ઝાંખી માનવામાં આવી રહી છે. છેલ્લા દસ વર્ષના સમયગાળામાં આવું ત્રીજી વખત બન્યું છે જ્યારે ઓમ પર્વત પરથી બરફનું આવરણ પૂરેપૂરું અદ્રશ્ય થઈ ગયું હોય.

​ગ્લેશિયર ન હોવા અને વધતા તાપમાનનો માર

​પર્યાવરણવિદો અને ભૂવૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, ઓમ પર્વત પર કોઈ કાયમી ગ્લેશિયર (હિમનદી) નથી. તેના પર દેખાતો બરફ મુખ્યત્વે શિયાળા દરમિયાન થતી હિમવર્ષા પર આધારિત હોય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સમગ્ર પિથોરાગઢ અને વ્યાસ ઘાટી ક્ષેત્રમાં શિયાળા દરમિયાન ઓછી બરફબારી નોંધાઈ રહી છે. આ ઉપરાંત, ઉનાળાના મહિનાઓમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઘણું ઊંચું રહેવાને કારણે અને પ્રી-મોન્સૂન વરસાદના અભાવે પર્વત પર જમા થયેલો બરફ ખૂબ જ ઝડપથી પીગળવા લાગ્યો હતો.

​અતિશય ગરમી, વાહનોની અવરજવર, રસ્તાઓના બાંધકામ અને હિમાલય ક્ષેત્રમાં માનવ ક્ષેત્રની વધતી પ્રવૃત્તિઓને કારણે માઇક્રો-ક્લાઇમેટમાં ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. આ પરિબળોને લીધે બ્લેક કાર્બનનું પ્રમાણ પણ વધી રહ્યું છે, જે બરફને ઝડપથી ઓગાળવામાં ભાગ ભજવે છે.

​પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓમાં ઘેરી ચિંતા

​સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને આદિ કૈલાશ તથા ઓમ પર્વતની યાત્રાએ આવતા યાત્રાળુઓ પર્વતની આ કાળી ચોટી જોઈને ભારે આશ્ચર્ય અને નિરાશા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ દ્રશ્ય અત્યંત દુઃખદ છે, જ્યારે પર્યાવરણ ઉત્સાહીઓ તેને હિમાલયની ઇકોસિસ્ટમ માટે મોટો ખતરો ગણાવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો હિમાલયી વિસ્તારોમાં તાપમાનમાં વધારો અને અનિયંત્રિત માનવ હસ્તક્ષેપ આ જ રીતે ચાલુ રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં આ પ્રદેશના કુદરતી વારસાને કાયમી નુકસાન પહોંચી શકે છે. હાલમાં હવામાન બદલાય અને આગામી સમયમાં નવી બરફબારી થાય ત્યારે જ પર્વત પર ફરીથી પવિત્ર 'ઓમ'નું સ્વરૂપ પાછું ઉપસી શકશે.