​વોશિંગ્ટન / ઓટાવા: ઉત્તર અમેરિકાના બે સૌથી મોટા અને ઐતિહાસિક ભાગીદાર દેશો વચ્ચેનો આર્થિક વિવાદ હવે ખુલ્લા વ્યાપારિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ ગયો છે. અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે કેનેડાથી આયાત થતી ૨૦ અબજ ડોલર (અંદાજે ૧.૬૭ લાખ કરોડ રૂપિયા) મૂલ્યની ચીજવસ્તુઓ પર અચાનક ૫૦ ટકાનો ભારે ટેરિફ ઝીંકી દીધો છે. આ નિર્ણય શનિવારે સવારથી જ અમલી બની જતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોટી હલચલ મચી ગઈ છે.

​બંને દેશો વચ્ચે વિવાદ ઉકેલવા માટે છેલ્લા સમય સુધી આખરી તબક્કાની વાટાઘાટો ચાલુ હતી. આ ટેરિફ બુધવારથી જ લાગુ થવાના હતા, પરંતુ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ચર્ચા માટે ત્રણ દિવસની મુહલત આપી હતી. તેમ છતાં સમજુતીનો કોઈ માર્ગ ન નીકળતાં મધ્યરાત્રિએ યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) જેમીસન ગ્રીરે સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી કે કેનેડાએ અગાઉ સંમત થયેલી શરતો મુજબ કરાર આખરી કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. અમેરિકાનો આરોપ છે કે કેનેડાએ નવી માંગણીઓ મૂકીને અને અગાઉની પ્રતિબદ્ધતામાંથી પીછેહઠ કરીને વાટાઘાટો ખોરવી નાખી છે.

​કેનેડાનો કડક જવાબ: યુએસની શરતો અયોગ્ય અને બિન-આર્થિક

​અમેરિકાના આ આકરા પગલાના જવાબમાં કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કેનેડા પોતાના કામદારો અને ઉદ્યોગોના રક્ષણ માટે અમેરિકાના ટેરિફનો ‘ડોલર સામે ડોલર’ ગણતરી કરીને સમાન ધોરણે વળતો જવાબ આપશે. વડાપ્રધાન કાર્નીએ અમેરિકા પર વાટાઘાટો ભંગ કરવાનો આરોપ લગાવતા કહ્યું કે, અંતિમ ક્ષણે યુએસ દ્વારા દરખાસ્તમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો અન્યાયી, બિન-આર્થિક અને કરારની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવનારા હતા. આ સાથે જ કેનેડાએ તમામ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો મુલતવી રાખીને પોતાના વાટાઘાટકારોને વોશિંગ્ટનથી પાછા ઓટાવા બોલાવી લીધા છે.

​હોકી સ્ટીકથી લઈને સિમેન્ટ સુધીની ચીજો પર અસર

​નવા લાગુ કરાયેલા ટેરિફ હેઠળ કેનેડાથી અમેરિકા નિકાસ થતી કુલ વસ્તુઓના લગભગ ૫ ટકા હિસ્સાને સીધી અસર થશે. આમાં હોકી સ્ટીક, મેડિકલ સાધનો, દૂધની બનાવટો, સિમેન્ટ, વાઇન, ફર્નિચર, કપડાં, સ્વિમિંગ પૂલ અને માછીમારીના સાધનો જેવી અનેકવિધ દૈનિક વપરાશની ચીજવસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, ઉર્જા ક્ષેત્ર, નિર્ણાયક ખનિજો અને તેલ જેવા કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વિભાગોને આ ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. કેનેડા ખાસ કરીને સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, ઓટોમોબાઇલ અને લાકડાં (લમ્બર) પરના અમેરિકી ટેરિફમાં રાહત ઈચ્છતું હતું, જે આપવાનો અમેરિકાએ ઇનકાર કરી દીધો હતો.

​મુક્ત વેપાર કરાર (USMCA) પર ખતરાના વાદળો

​અમેરિકા, કેનેડા અને મેક્સિકો વચ્ચે થયેલા ઉત્તર અમેરિકા મુક્ત વેપાર કરાર (USMCA)ના ભવિષ્ય સામે પણ હવે મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો થયો છે. ગયા વર્ષે બંને દેશો વચ્ચે ૮૮૦ અબજ ડોલરનો દ્વિપક્ષીય વેપાર થયો હતો. દરરોજ અંદાજે ૩,૩૦,૦૦૦ લોકો અને ૨ અબજ ડોલરનો માલસામાન યુએસ-કેનેડા સરહદ પાર કરે છે. કેનેડાની કુલ માલસામાન નિકાસનો ૭૨ ટકા હિસ્સો અમેરિકા જાય છે, જેના કારણે કેનેડિયન અર્થતંત્ર પર આ ટેરિફની ગંભીર અસર પડી શકે છે.

​બીજી તરફ, આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે અમેરિકામાં પણ મોંઘવારી વધી શકે છે, કારણ કે આયાતકારો આ ટેરિફનો બોજ અમેરિકી ગ્રાહકો પર નાખશે. આ ટેરિફ વોરથી આંતરરાષ્ટ્રીય પુરવઠા શૃંખલા (સપ્લાય ચેઇન) ખોરવાઈ જવાની અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર નકારાત્મક અસર પડવાની પૂરેપૂરી આશંકા સેવાઈ રહી છે.