જયપુર: રાજસ્થાન સરકારે શાળાઓની વાસ્તવિક સ્થિતિ જાણવા માટે હાથ ધરેલા સરકારી ઓડિટે રાજ્યની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની કઠોર વાસ્તવિકતા ઉજાગર કરી દીધી છે, જ્યાં હજારો શાળાઓ જર્જરીત હાલતમાં છે અને સેંકડો માસૂમ બાળકો છત કે વર્ગખંડ વગર ભણવા માટે મજબૂર બન્યા છે.
મળતી માહિતી અનુસાર રાજસ્થાન સરકાર દ્વારા હાલમાં જ શાળાઓની સ્થિતિને લઈને એક મોટું ઓડિટ કરાવવામાં આવ્યું છે, જેના આંકડાઓ અત્યંત ચોંકાવનારા છે. સરકારી દસ્તાવેજો અનુસાર, રાજ્યભરમાં ૨,૫૦૦થી વધુ શાળાઓની ઇમારતો અત્યંત જર્જરીત હાલતમાં છે અને તેને તાત્કાલિક રિપેરિંગ તેમજ મેન્ટેનેન્સની જરૂર છે. આ ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે ૫૫૦ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ ઉપરાંત, ૩૦૦ જેટલી એવી શાળાઓ છે જ્યાં કોઈ જ બિલ્ડિંગ નથી અથવા ઓરડાઓ એટલા ખરાબ હાલતમાં છે કે ત્યાં બાળકોને બેસાડી શકાય તેમ નથી, જેના નવા નિર્માણ માટે વધારાના ૪૫૦ કરોડ રૂપિયા ફાળવવાનો પ્રસ્તાવ છે.
શાળાઓની આ દયનીય દશા સુધારવા માટે રાજ્ય સરકારે હવે કડક પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે. નવા ભવનોના નિર્માણ અને રિપેરિંગ ઉપરાંત, શાળાઓમાં અત્યાધુનિક સુવિધાઓ વધારવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. રાજ્યમાં ૧,૫૦૦ નવા વર્ગખંડોના નિર્માણની સાથે-સાથે વિજ્ઞાન પ્રયોગશાળાઓ (લેબ) અને કોમ્પ્યુટર લેબ બનાવવા માટે અલગથી ૨૦૦ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરવાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ સાથે જ શાળાઓમાં સ્વચ્છતા સુધારવા માટે શૌચાલયોની સુવિધા અપડેટ કરવા અને વિદ્યાર્થીઓની હાજરી નોંધવા માટે અદ્યતન ફેસ રિકગ્નિશન સિસ્ટમ લગાવવાની પણ દિશામાં કામ ચાલી રહ્યું છે.
આ ઓડિટ અને બજેટની જાહેરાત વચ્ચે રાજસ્થાનમાં રાજકીય માહોલ પણ સંપૂર્ણપણે ગરમાયો છે. તાજેતરમાં જયપુર જિલ્લાના એક ગામમાં શાળાની મુલાકાતે ગયેલી એક ટીમ પર થયેલા હુમલા બાદ રાજકારણ તેજ બન્યું છે, અને વિરોધ પક્ષો દ્વારા પોલીસ પર મૂકદર્શક બનવાના ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. એક તરફ શિક્ષણ મંત્રી મદન દિલાવરે આ માહોલ માટે હોબાળો મચાવનારાઓ સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે, તો બીજી તરફ વર્તમાન સરકારે શાળાઓની આ દુર્દશા માટે પાછલી અગાઉની સરકારોની નીતિઓને જવાબદાર ગણાવી છે.
રાજસ્થાનની સરકારી શાળાઓનું આ ઓડિટ દર્શાવે છે કે કાગળ પર વિકાસના દાવાઓ ભલે મોટા હોય, પણ પાયાના સ્તરે શિક્ષણ માળખાને બેઠું કરવા માટે હજુ ઘણું કામ બાકી છે, ત્યારે આ નવા બજેટ અને પ્રસ્તાવથી બાળકોનું ભવિષ્ય સુધરે છે કે કેમ તે તો આવનાર સમય જ કહેશે.