નવી દિલ્હી: દેશના વિવિધ ભાગોમાં ચોમાસાએ ફરી એકવાર પોતાની પૂરતી સક્રિયતા દર્શાવતા મેદાની વિસ્તારોથી લઈને પર્વતીય ક્ષેત્રો સુધીના હવામાનના પ્રવાહને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ દ્વારા દિલ્હી-એનસીઆર સહિત ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના અસંખ્ય રાજ્યોમાં આગામી કલાકો દરમિયાન ભારે વરસાદ ખાબકવાની સંભાવના વ્યક્ત કરીને નારંગી અને પીળા રંગની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. સવારથી જ દિલ્હી તથા તેની આસપાસના નોઈડા, ગાઝિયાબાદ, ગુરુગ્રામ અને ફરીદાباد જેવા વિસ્તારોમાં આકાશ ઘેરા વાદળોથી છવાઈ ગયું છે અને શીત પવનોના કારણે લાંબા સમયથી સતાવી રહેલી ભેજયુક્ત ગરમીમાંથી નાગરિકોને મોટી રાહત મળી છે.
હવામાન વિભાગના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, આજે દેશના પચીસ જેટલા મુખ્ય રાજ્યોમાં તોફાની પવન સાથે ભારે વરસાદ ત્રાટકવાની પ્રબળ સંભાવના છે. આ રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી, બિહાર, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા, કર્ણાટક, તમિલનાડુ, કેરળ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, આસામ, ત્રિપુરા, મેઘાલય, સિક્કિમ અને નાગાલેન્ડનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપક મોસમી સિસ્ટમના કારણે મોટાભાગના ક્ષેત્રોમાં તાપમાનનો પારો ગગડ્યો છે અને ખેડૂતોમાં પણ મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે.
મેદાની રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર આ કુદરતી પરિવર્તનની સૌથી વધુ અસરો અનુભવી રહ્યા છે. આ બંને રાજ્યોના મોટાભાગના જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા સાથે ભારે વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી હોવાને કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં જળબંબાકાર થવાની અને પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાવાની પૂરી આશંકા છે. આકાશમાં ચમકતી વીજળી પડવાના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટી તંત્ર અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગ દ્વારા નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ આ પ્રકારના ખરાબ હવામાન દરમિયાન ખુલ્લા મેદાનો કે ઝાડો નીચે ઊભા રહેવાનું ટાળે અને સુરક્ષિત સ્થળોએ આશરો લે.

બીજી બાજુ, આ અનિયમિત ચોમાસાના વરસાદે પર્વતીય રાજ્યોમાં જનજીવનને અસ્તવ્યસ્ત કરી મૂક્યું છે અને મુશ્કેલીઓમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશના અનેક પહાડી વિસ્તારોમાં સતત વરસી રહેલા મૂશળધાર વરસાદને કારણે ગંભીર ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ બની છે, જેનાથી પર્વતોના મોટા ભાગો તૂટીને નીચે પડી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો તેમજ આંતરિક કનેક્ટિંગ માર્ગો પર વિશાળ ખડકો અને કાટમાળ ધસી આવવાને કારણે વાહનવ્યવહાર સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ ગયો છે, જેના પગલે સેંકડો પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ રસ્તા વચ્ચે જ ફસાઈ ગયા છે.

હવામાન વૈજ્ઞાનિકો અને સ્થાનિક પ્રશાસને પહાડી ક્ષેત્રોમાં વહેતી નદીઓ અને નાળાઓના કિનારે વસવાટ કરતા લોકોને તાત્કાલિક ધોરણે સલામત ઊંચા સ્થળો પર ખસી જવાના સખત આદેશો આપ્યા છે. વહીવટી તંત્ર દ્વારા સામાન્ય પ્રવાસીઓને પણ ખાસ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જ્યાં સુધી અત્યંત આવશ્યક ન હોય ત્યાં સુધી પર્વતીય પ્રદેશોની મુસાફરી કરવાનું ટાળવું. ફસાયેલા વાહનોને બહાર કાઢવા અને માર્ગોને પૂર્વવત કરવા માટે બચાવ ટીમો દ્વારા યુદ્ધના ધોરણે કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

અગાઉના વર્ષોમાં પણ આ જ પ્રકારે ચોમાસાના અંતિમ ચરણમાં સર્જાયેલી કુદરતી આપત્તિઓએ ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું, જેનાથી બોધપાઠ લઈને આ વખતે સરકાર અને આપત્તિ રાહત દળો વધુ સજ્જ જોવા મળી રહ્યા છે. આગામી બે-ત્રણ દિવસ સુધી હવામાનની આ જ સ્થિતિ યથાવત રહેવાની સંભાવના હોવાથી પ્રશાસન દ્વારા સતત મોનિટરિંગ રાખવામાં આવી રહ્યું છે અને નાગરિકોને પણ સતર્ક રહેવા માટે રેડિયો તથા ન્યૂઝ ચેનલો દ્વારા સમયાંતરે અપડેટ્સ પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે.