નવી દિલ્હી : કેન્દ્ર સરકાર દેશના નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રને વધુ આધુનિક અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP) મોડેલ હેઠળ ૧૧ એરપોર્ટને ખાનગી કંપનીઓને સોંપવાની મોટી યોજના બનાવી રહી છે. સત્તાવાર દસ્તાવેજો અનુસાર, આ એરપોર્ટ્સને કુલ ૫ બંડલમાં વિભાજિત કરીને ૫૦ વર્ષના કન્સેશન સમયગાળા માટે લીઝ પર આપવામાં આવશે. નાણા મંત્રાલયના આર્થિક બાબતોના સચિવ અનુરાધા ઠાકુરની અધ્યક્ષતામાં મળેલી જાહેર ખાનગી ભાગીદારી મૂલ્યાંકન સમિતિ (PPPAC) ની બેઠકમાં આ પ્રસ્તાવને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.

 

પાંચ બંડલ (જૂથો) માં કેવી રીતે વહેંચાયા એરપોર્ટ?

 

સરકારના નવા પ્રસ્તાવ અનુસાર, મુખ્ય (મોટા) એરપોર્ટ સાથે નાના એરપોર્ટને જોડવામાં આવ્યા છે જેથી નાના એરપોર્ટનો વિકાસ પણ ઝડપથી થઈ શકે.

 

૧. પ્રથમ બંડલ: અમૃતસર અને કાંગડા-ગગ્ગલ એરપોર્ટ

 

૨. બીજું બંડલ: વારાણસી, ગયા અને કુશીનગર એરપોર્ટ

 

૩. ત્રીજું બંડલ: ભુવનેશ્વર અને હુબલી એરપોર્ટ

 

૪. ચોથું બંડલ: રાયપુર અને ઔરંગાબાદ એરપોર્ટ

 

૫. પાંચમું બંડલ: તિરુચિરાપલ્લી અને તિરુપતિ એરપોર્ટ

 

મહત્વનું છે કે, બજારમાં કોઈ એક જ કંપનીનું એકાધિકાર (ઓલિગોપોલી) ન સ્થપાય તે માટે સરકાર એક જ બોલીદાતા કેટલી સંખ્યામાં બંડલ મેળવી શકે તેની મર્યાદા (કેપિંગ) નક્કી કરવાની યોજના ધરાવે છે.

 

₹૮,૬૨૨ કરોડનું રોકાણ અને કર્મચારીઓ માટે વિશેષ જોગવાઈ

 

આ એરપોર્ટનો કબજો મેળવનાર ખાનગી ડેવલપર્સ દ્વારા સુવિધાઓના વિસ્તાર માટે અંદાજે ₹૮,૬૨૨ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવે તેવી ધારણા છે.

 

એરપોર્ટના સંચાલનમાં સરળતા રહે તે માટે નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (AAI) ના વર્તમાન કર્મચારીઓ માટે ૧ વર્ષનો સંયુક્ત સંચાલન (Joint Management) સમયગાળો પ્રસ્તાવિત કર્યો છે. આ ઉપરાંત, ખાનગી કંપનીએ ૩ વર્ષ સુધી AAI ના ૬૦% કર્મચારીઓને પોતાની સાથે જાળવી રાખવા ફરજિયાત રહેશે.

 

કેવી રીતે થઈ પસંદગી?

 

AAI બોર્ડ દ્વારા પેસેન્જર ટ્રાફિક, જમીનની ઉપલબ્ધતા, નાણાકીય કામગીરી અને ભૌગોલિક નિકટતા જેવા પરિમાણોના આધારે ૧૩૬ નાના અને ૧૨ મોટા એરપોર્ટનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. ડેટા-આધારિત પ્રક્રિયા બાદ ૨૩ મે, ૨૦૨૨ ના રોજ પાંચ મોટા અને છ નાના એરપોર્ટને જોડીને આ ૫ બંડલ બનાવવાનો આખરી નિર્ણય લેવાયો હતો. વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ માં યોજાયેલા PPP મોડેલના પ્રથમ તબક્કા બાદ દેશમાં એરપોર્ટ લીઝિંગનો આ બીજો મોટો તબક્કો છે.