તેહરાન, તા.૨૬: ઈરાનની સંસદે એક એવા અત્યંત કડક અને વિવાદાસ્પદ બિલના માળખાને પ્રાથમિક મંજૂરી આપી દીધી છે, જે અમલમાં આવ્યા બાદ ઈરાની નાગરિકો માટે વિદેશી મીડિયા સાથે વાતચીત કરવી ભારે પડી શકે છે. સરકાર દ્વારા "પ્રતિકૂળ" વર્ગીકૃત કરવામાં આવેલા વિદેશી મીડિયા આઉટલેટ્સ અથવા સંસ્થાઓ સાથે અનધિકૃત સંપર્ક કે માહિતી શેર કરવા બદલ હવે નાગરિકો અને પત્રકારોને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી શકાશે. ઈરાન સત્તાવાળાઓ આને 'રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા' અને વિદેશી ગુપ્તચર એજન્સીઓની ઘૂસણખોરી રોકવાનું પગલું ગણાવી રહ્યા છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માનવાધિકાર જૂથોએ માહિતીની આઝાદી પર તેને મોટો ઘા ગણાવ્યો છે.

શું છે આ બિલની કડક જોગવાઈઓ?

પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ, ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અથવા ઇઝરાયલથી ભંડોળ મેળવતા કે તેમની સાથે જોડાયેલા મીડિયા સંગઠનોને "પ્રતિકૂળ" ગણવામાં આવશે.

• સજાની જોગવાઈ: પ્રતિબંધિત મીડિયાને ઇન્ટરવ્યુ આપવા, વિડિયો, ઓડિયો કે ફોટોગ્રાફ્સ મોકલવા બદલ ૬ મહિનાથી ૨ વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે. અમુક ગંભીર કિસ્સાઓમાં આ સજા ૩૦ વર્ષ સુધી પણ લંબાઈ શકે છે.
• મંજૂરી ફરજિયાત: વિદેશી દૂતાવાસો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ કે વિદેશી સંસ્થાઓ સાથે સંપર્ક કરતા પહેલા ઈરાનના ગુપ્તચર મંત્રાલયની પૂર્વ મંજૂરી લેવી પડશે.
• ક્રાંતિકારી અદાલત: આ કાયદા હેઠળના તમામ ગુનાઓની સુનાવણી ઈરાનની વિશેષ ક્રાંતિકારી અદાલતોમાં થશે.

સોશિયલ મીડિયા અને પત્રકારો પર વધશે સકંજો

આ બિલ માત્ર વ્યવસાયિક પત્રકારો પૂરતું સીમિત નથી. સામાન્ય નાગરિકો, શૈક્ષણિક સંશોધકો કે વિરોધ પ્રદર્શનોનું કવરેજ કરતા લોકો જો ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram) કે એક્સ (X) જેવા પ્લેટફોર્મ મારફતે બહારની દુનિયાને માહિતી આપશે તો તેમની સામે પણ ગુનાહિત કાર્યવાહી થશે. તાજેતરમાં ઈરાની ફોટો જર્નાલિસ્ટ યાલ્દા મોએરીને ગેરહાજરીમાં ૧૫ વર્ષની જેલની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી, જે દર્શાવે છે કે સત્તાવાળાઓ આ મુદ્દે કેટલા આક્રમક છે.

સંસદે હાલ ૧૬ ઓગસ્ટના રોજ માત્ર સામાન્ય માળખાને મંજૂરી આપી છે. હવે દરેક કલમ પર ચર્ચા થયા બાદ તેને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ સમક્ષ આખરી સમીક્ષા માટે મોકલવામાં આવશે. જો આ બિલ સંપૂર્ણપણે પાસ થઈ જશે, તો ઈરાનમાંથી સ્વતંત્ર માહિતી બહાર આવવાનો માર્ગ લગભગ પૂરો બંધ થઈ જશે.