છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
૪૦થી ઓછી ઉંમરના માત્ર ૩૮૪ સાંસદો-ધારાસભ્યો
દર ત્રીજો નેતા રાજકીય પરિવારમાંથીઃ યુવા વર્ગ માટે ઘણા પડકારો : યુવા વર્ગ રસ્તા પર અવાજ ઉઠાવે છે પણ રાજકારણમાં તેઓનું પ્રતિનિધિત્વ સીમિત છેઃ લોકસભામાં ૪૦ સાંસદો ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છેઃ મોટાભાગના રાજકીય પરિવારમાંથી
નવી દિલ્હી,તા.૨૭: જંતર-મંતર, રાંચી અને હવે પટના. દેશના વિવિધ ભાગોમાં યુવાનો છેલ્લા મહિનાથી રસ્તાઓ પર ઉતરી રહ્યા છે, પોતાનો અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે અને ભાજપથી લઈને કોંગ્રેસ સુધીના રાજકીય પક્ષોને ધ્યાન આપવા માટે મજબૂર કરી રહ્યા છે. પરંતુ જ્યારે યુવાનોની રાજકીય ભાગીદારી અને પ્રતિનિધિત્વની વાત આવે છે, ત્યારે આગળનો રસ્તો હજુ પણ સરળ નથી.ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા કરવામાં આવેલ વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે રાજકારણમાં યુવાન હોવું પૂરતું નથી - રાજકીય પરિવારમાંથી આવવું તમારા માર્ગને સરળ બનાવી શકે છે.
ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા ૫ ઓગસ્ટના રોજ પ્રકાશિત થયેલા વિશ્લેષણ મુજબ, જનરલ ઝેડ - ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૨ ની વચ્ચે જન્મેલા, અથવા ૧૪-૨૯ વર્ષની વયના - સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં ફક્ત ૨૬ ધારાસભ્યો/સાંસદ ધરાવે છે.
આમાંથી અડધા, ૧૩, રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. છ જનરલ ઝેડ લોકસભા સાંસદોમાંથી પાંચ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે, જ્યારે આ વય જૂથના ૨૦ ધારાસભ્યોમાંથી આઠ રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવે છે.
ચૂંટણી લડવા માટે લઘુત્તમ ઉંમર ૨૫ વર્ષ છે, તેથી જનરલ ઝેડ વસ્તીનો મોટો ભાગ ચૂંટણી લડી શકતો નથી. જોકે, ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના લોકોમાં પણ, ૩૭.૮%, એટલે કે ૩૮૪ માંથી ૧૪૫, રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના લોકો, એટલે કે, ૧૯૮૬ કે તે પછી જન્મેલા લોકો, ૨૦૨૬ માં અંદાજિત વસ્તીના ૬૫.૪%, અથવા ૯૩૩ મિલિયન બનવાનો અંદાજ છે.
ભાજપના ૨૪૦ લોકસભા સાંસદોમાંથી, નવ ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે, જેમાંથી પાંચ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે. કોંગ્રેસના ૯૮ સાંસદોમાંથી, સાત ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે, અને તેમાંથી ચાર રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. તેવી જ રીતે, સમાજવાદી પાર્ટીના ૩૭ લોકસભા સાંસદોમાંથી, સાત આ વય જૂથના છે, અને તેમાંથી છ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે. તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) ના ૧૬ સાંસદોમાંથી, ચાર ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે અને ચારેય રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે.
ભાજપ ૨૨ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સીધી રીતે અથવા ગઠબંધનના ભાગ રૂપે સત્તામાં છે અને તેના કુલ ૧,૮૧૧ ધારાસભ્યો છે. આમાંથી ૧૨૧ ધારાસભ્યો ૪૦ વર્ષ કે તેથી ઓછી ઉંમરના છે અને ૪૧ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે. તાજેતરના વર્ષોમાં કોંગ્રેસનો રાજકીય પ્રભાવ ઘટ્યો છે અને તે હવે ચાર રાજ્યોમાં સીધી રીતે અને એક રાજ્યમાં ગઠબંધન દ્વારા સત્તામાં છે. કુલ ૬૬૨ કોંગ્રેસના ધારાસભ્યોમાંથી, ૫૨ ધારાસભ્યો ૪૦ વર્ષ કે તેથી ઓછી ઉંમરના છે અને તેમાંથી ૨૩ રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે.
લોકસભામાં ચાલીસ સાંસદો ૪૦ વર્ષ કે તેથી ઓછી ઉંમરના છે, જેમાં છ જનરલ ઝેડ સાંસદોનો સમાવેશ થાય છે. છ જનરલ ઝેડ સાંસદોમાંથી પાંચ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે, જ્યારે ૩૦-૪૦ વય જૂથના ૩૪ સાંસદોમાંથી ૧૯ રાજકીય પરિવારોમાંથી છે.
કેટલાક અગ્રણી સાંસદોમાં શામેલ છે અભિષેક બેનર્જી (૩૮) તૃણમૂલ કોંગ્રેસના પ્રમુખ મમતા બેનર્જીના ભત્રીજા.
યદુવીર વાડિયાર (૩૪) ભાજપના સાંસદ, મૈસુરના ભૂતપૂર્વ રાજવી પરિવારના વંશજ અને ભૂતપૂર્વ સાંસદ શ્રીકાંતદત્ત નરસિંહરાજ વાડિયારના દત્તક પુત્ર.
રક્ષા ખડસે (૩૯) મહારાષ્ટ્રના ભાજપના ભૂતપૂર્વ કેબિનેટ મંત્રી એકનાથ ખડસેના પુત્રવધૂ.
કરણ ભૂષણ સિહ (૩૫) બ્રિજભૂષણ શરણ સિંહના પુત્ર, રેસલિગ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (WFI) ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને ભૂતપૂર્વ સાંસદ.
કોંગ્રેસના પ્રિયંકા જરકીહોલી (૨૯) - કર્ણાટકના મંત્રી સતીશ જરકીહોલીના પુત્રી અને અગ્રણી જરકીહોલી રાજકીય પરિવારના સભ્ય.
રાષ્ટ્રીય લોક દળ (RLD) ના ચંદન ચૌહાણ (૩૭) - ઉત્તર પ્રદેશના પ્રથમ નાયબ મુખ્ય પ્રધાન નારાયણ સિહના પૌત્ર.
સમાજવાદી પાર્ટી (SP) ના આદિત્ય (૩૮) અને અક્ષય યાદવ (૩૯) - ઉત્તર પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન મુલાયમ સિહ યાદવના ભત્રીજા અને પક્ષ પ્રમુખ અખિલેશ યાદવના પિતરાઈ ભાઈઓ.
શિવસેનાના શ્રીકાંત શિંદે - પક્ષ પ્રમુખ અને મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્ય પ્રધાન એકનાથ શિદેના પુત્ર.
તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) ના જી.એમ. હરીશ બાલયોગી (૩૫) - ભૂતપૂર્વ લોકસભા સ્પીકર જી.એમ.સી. બાલયોગીના પુત્ર.
ભરત માથુકુમિલી (૩૭) - ભૂતપૂર્વ સાંસદોના પૌત્ર અને લગ્ન દ્વારા આંધ્ર પ્રદેશના અગ્રણી નંદમુરી-નારા ફિલ્મ અને રાજકીય પરિવારના સભ્ય.
કૌશામ્બીથી સમાજવાદી પાર્ટીના પુષ્પેન્દ્ર સરોજ (૨૭) અને મછલીશહરથી પ્રિયા સરોજ (૨૭) બંને ઉત્તર પ્રદેશના છે.
કોંગ્રેસના સાગર ખાંડ્રે (૨૮) બિદરથી અને પ્રિયંકા સતીશ જરકીહોલી (૨૯) ચિક્કોડીથી કર્ણાટકના છે; અને સંજના જાટવ (૨૮) ભરતપુર, રાજસ્થાનથી છે.
બિહારના સમસ્તીપુરથી સમાયેલા આ ૪૦ સાંસદોમાંથી ૧૧ મહિલાઓ છે, એટલે કે ૨૭.૫%. આ સમગ્ર લોકસભામાં મહિલાઓના ૧૪% હિસ્સા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ ૧૧ મહિલાઓમાંથી આઠ રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે.
દેશની ૩૧ વિધાનસભાઓમાં કુલ ૩૪૪ ધારાસભ્યો ૪૦ વર્ષ કે તેથી ઓછી ઉંમરના છે. તેમાંથી ૧૨૧, એટલે કે ૩૫.૨% રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ધારાસભ્યો ભારતના કુલ ૪,૧૩૧ ધારાસભ્યોના ૮.૩% પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
માત્ર ત્રણ રાજ્યોમાં ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના કોઈ ધારાસભ્ય નથી. અન્ય બે રાજ્યોમાં, આ વય જૂથમાં કોઈ ધારાસભ્ય રાજકીય પરિવારોમાંથી નથી.
સાત રાજ્યોમાં, ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ધારાસભ્યોમાં, રાજકીય પરિવારોના ધારાસભ્યો રાજકીય પરિવારોમાંથી ન આવતા ધારાસભ્યો કરતાં વધુ છે. બીજી બાજુ, ૨૧ રાજ્યોમાં, આ વય જૂથના મોટાભાગના યુવાન ધારાસભ્યોનો રાજકારણ સાથે સીધો પારિવારિક સંબંધ નથી.
ઓડિશામાં આ વય જૂથમાં રાજકીય પરિવારોના ધારાસભ્યોનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે, જ્યાં ૧૬ માંથી ૧૪ ધારાસભ્યો સીધા રાજકીય સંબંધો ધરાવે છે. આ પછી મહારાષ્ટ્ર આવે છે, જ્યાં ૧૬ માંથી ૧૨ ધારાસભ્યો છે, ઉત્તર પ્રદેશ, જ્યાં ૩૨ માંથી ૨૩ ધારાસભ્યો છે, અને કર્ણાટક અને હરિયાણા, જ્યાં નવ માંથી પાંચ ધારાસભ્યો રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે.
નોંધપાત્ર અપવાદો તમિલનાડુ, કેરળ અને પﾍમિ બંગાળ જેવા રાજ્યો છે, જ્યાં આ વર્ષની શરૂઆતમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. જ્યારે આ રાજ્યોમાં ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ધારાસભ્યોની સંખ્યા વધુ છે, ત્યારે રાજકીય પરિવારોમાંથી આવતા ધારાસભ્યોની સંખ્યા ઓછી છે.
તમિલનાડુમાં, આ વય જૂથના ૪૭ ધારાસભ્યોમાંથી ફક્ત ત્રણ જ રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. પﾍમિ બંગાળમાં, ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ૪૫ ધારાસભ્યોમાંથી ફક્ત પાંચ જ રાજકીય પરિવારોમાંથી આવે છે. કેરળમાં, આવા ૧૬ ધારાસભ્યોમાંથી ફક્ત એક જ રાજકીય પરિવારમાંથી આવે છે. તેવી જ રીતે, પંજાબમાં, ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ૧૨ ધારાસભ્યોમાંથી ફક્ત એક જ રાજકીય પરિવારમાંથી આવે છે.
તમિલનાડુમાં વિધાનસભા સભ્યોની કુલ સંખ્યામાં ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ધારાસભ્યોનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે, ૨૦.૧%. આ પછી મેઘાલય ૧૮.૩%, પﾍમિ બંગાળ ૧૫.૩%, બિહાર ૧૩.૨% અને કેરળ ૧૧.૪% સાથે આવે છે. ૧૬ રાજ્યોમાં, ૪૦ કે તેથી ઓછી ઉંમરના ધારાસભ્યો વિધાનસભામાં કુલ ધારાસભ્યોની સંખ્યાના ૧૦% કરતા ઓછા છે.
બિહારમાં, ૩૬ વર્ષીય તેજસ્વી યાદવ આરજેડીના વાસ્તવિક નેતા છે, જેની સ્થાપના તેમના પિતા અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી લાલુ પ્રસાદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
હરિયાણામાં, કોંગ્રેસના નેતા રણદીપ સુરજેવાલાના ૨૭ વર્ષીય પુત્ર, આદિત્ય, રાજ્યના એકમાત્ર જનરલ ઝેડ ધારાસભ્ય છે. દરમિયાન, ૩૪ વર્ષીય ભારતીય રાષ્ટ્રીય લોક દળના ધારાસભ્ય અર્જુન ચૌટાલા ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓમ પ્રકાશ ચૌટાલાના પૌત્ર છે.
હિમાચલ પ્રદેશમાં, ૩૬ વર્ષીય કેબિનેટ મંત્રી વિક્રમાદિત્ય સિહ ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી વીરભદ્ર સિહ અને ભૂતપૂર્વ પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખ પ્રતિભા સિહના પુત્ર છે.
ભાજપના જમ્મુ અને કાશ્મીરના ધારાસભ્યોમાં ૩૧ વર્ષીય દેવયાની રાણાનો પણ સમાવેશ થાય છે. તે કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિહની ભત્રીજી અને ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય દેવેન્દ્ર રાણાની પુત્રી છે, જેમણે અગાઉ નાગરોટા બેઠકનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.
મધ્યપ્રદેશમાં, ૪૦ વર્ષીય જયવર્ધન સિહ ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી દિગ્વિજય સિહના પુત્ર છે. તેઓ એક દાયકાથી વધુ સમયથી કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય છે અને કમલનાથ સરકારમાં મંત્રી તરીકે સેવા આપી છે. ૩૪ વર્ષીય કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અભિજીત શાહ ભૂતપૂર્વ મકરાઈ રાજવી પરિવારમાંથી આવે છે, જેનો ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને સાથે સંબંધ રહ્યો છે.
મહારાષ્ટ્રમાં, ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓ અશોક ચવ્હાણ અને ઉદ્ધવ ઠાકરેના બાળકો પણ ધારાસભ્ય છે - ભાજપના ૩૪ વર્ષીય શ્રીજયા ચવ્હાણ અને શિવસેના (UBT) ના ૩૬ વર્ષીય આદિત્ય ઠાકરે. NCP (SP) ના ૨૭ વર્ષીય રોહિત પાટીલ, ભૂતપૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી આર.આર. પાટીલના પુત્ર, રાજ્યના એકમાત્ર જનરલ ઝેડ ધારાસભ્ય છે.
પૂર્વોત્તરમાં, ઘણા ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓના બાળકો વર્તમાન ધારાસભ્ય છે. આમાં મણિપુરના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓકરામ ઇબોબીના ૩૮ વર્ષીય પુત્ર અને કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય સૂરજકુમાર ઓકરામનો સમાવેશ થાય છે. મેઘાલયના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ડોનકુપર રોય અને મુકુલ સંગમાના બાળકો પણ ધારાસભ્ય છે. રોયના પુત્ર, ૩૮ વર્ષીય બાલાજીદ કુફર સિનરેમ, યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના ધારાસભ્ય છે, જ્યારે ૩૬ વર્ષીય મિયાની શિરા, ટીએમસીના ધારાસભ્ય છે. સિક્કિમમાં, શાસક સિક્કિમ ક્રાંતિકારી મોરચાના ૩૬ વર્ષીય આદિત્ય ગોલે, વર્તમાન મુખ્યમંત્રી પ્રેમ સિહ તમાંગના પુત્ર છે. ઓડિશામાં, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને રાજ્ય કોંગ્રેસના પ્રમુખ ભક્ત ચરણ દાસના પુત્ર સાગર ચરણ દાસ, ૩૪ વર્ષીય ધારાસભ્ય છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં, ભારતીય કુસ્તી ફેડરેશન (WFI) ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ બ્રિજભૂષણના પુત્ર પ્રતીક ભૂષણ સિહ, ૩૮ વર્ષીય, ભાજપના ધારાસભ્ય છે. સમાજવાદી પાર્ટીના પહેલા પરિવારના ઘણા ધારાસભ્યોમાં ૩૮ વર્ષીય તેજ પ્રતાપ સિહનો સમાવેશ થાય છે. નિષાદ પાર્ટીના સ્થાપક સંજય નિષાદના પુત્ર ૩૬ વર્ષીય સરવન પણ ધારાસભ્ય છે. તેવી જ રીતે, ૩૪ વર્ષીય અબ્બાસ અંસારી, જેમના પિતા, મુખ્તાર અંસારી, ગેંગસ્ટરમાંથી રાજકારણી બન્યા હતા અને જેલમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા, તે પણ ધારાસભ્ય છે.
(10:36 AM IST)
