નવી દિલ્હી :કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા  નો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે ત્યારે ન્યાયતંત્રમાં તેના ઉપયોગ અંગે CJI સૂર્યકાંતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું છે. જર્મનીના કાર્લસ્રુહે ખાતે ફેડરલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસના પ્રમુખ ન્યાયાધીશ ઉલરિચ હર્મન સાથેની દ્વિપક્ષીય મુલાકાત દરમિયાન CJI સૂર્યકાંતે જણાવ્યું હતું કે AI કોર્ટમાં કાનૂની સંશોધન, ચુકાદાઓના ભાષાંતર અને કેસના સમયપત્રક તૈયાર કરવા જેવા પુનરાવર્તિત કાર્યોને સરળ બનાવી શકે છે, પરંતુ તે ક્યારેય માનવીય વિવેકબુદ્ધિ કે ન્યાયિક તર્કનું સ્થાન લઈ શકે નહીં.

CJI એ વધુમાં ભાર મૂક્યો કે સુપ્રીમ કોર્ટની AI સમિતિ દ્વારા ઘડવામાં આવેલા ડ્રાફ્ટ નિયમો મુજબ કાર્યવાહીનું ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને નાગરિકોને સરળ ભાષામાં માહિતી પૂરી પાડવા જેવા વહીવટી કામો માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થશે. જો કે, સાક્ષીઓની વિશ્વસનીયતાની ચકાસણી કરવી, આરોપીના ફરાર થવાના જોખમનું મૂલ્યાંકન કરવું કે જામીન માટેની પાત્રતા નક્કી કરવા જેવા સંવેદનશીલ નિર્ણયોમાં AI ના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. અદાલતોમાં AI ના ઉપયોગ અને તેની જવાબદારી પર દેખરેખ રાખવા માટે એક કાયમી સર્વોચ્ચ સંસ્થા ની સ્થાપના કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પરથી બોલતાં મુખ્ય ન્યાયાધીશે ઉમેર્યું કે ભારત અને જર્મની બંનેની ન્યાયપ્રણાલીઓ ન્યાયિક સ્વતંત્રતા અને જાહેર વિશ્વાસ જાળવવાની મૂળભૂત જવાબદારી વહેંચે છે. ટેકનોલોજી ન્યાયિક પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી શકે છે પરંતુ કાયદા પ્રત્યેની વફાદારી અને માનવીય સંવેદનશીલતા અપરિવર્તનીય છે. ડિજિટલ લોક અદાલતો અને સંસ્થાકીય મધ્યસ્થી કેન્દ્રો જેવા ટેકનોલોજી આધારિત સુધારાઓથી આજે દૂર-સૂદૂરના નાગરિકો સુધી ન્યાય પહોંચી રહ્યો છે, જે ભારતીય ન્યાયતંત્રની આધુનિકતા અને માનવીય મૂલ્યોના અજોડ સમન્વયને દર્શાવે છે.